ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ

Δεν υπάρχει πρόοδος χωρίς σύγκρουση. Συνειδητά ή ασυνείδητα, άτομα και έθνη εμπλέκονται στον αέναο πνευματικό αγώνα της Συμπαντικής Εξέλιξης, έναν αγώνα για την επικράτηση της Αλήθειας κατά του ψέματος, της Δικαιοσύνης κατά της αδικίας, της Αγάπης κατά του μίσους - αγώνα που αντανακλάται στο υλικό πεδίο προκαλώντας, δυστυχώς, πολύ ανθρώπινο πόνο… Θέτοντας κανείς τον εαυτό του στην υπηρεσία της Αλήθειας υπηρετεί το ύψιστο συλλογικό συμφέρον.

**Η Αλήθεια υπάρχει, το ψέμα πρέπει να εφευρεθεί.
**"Θα γνωρίσετε την Αλήθεια και η Αλήθεια θα σας ελευθερώσει" Βίβλος
**"Η μεγαλύτερη απώλεια στον κόσμο είναι η διαφορά μεταξύ αυτού που είμαστε κι αυτού που θα μπορούσαμε να γίνουμε."
**"Όταν οι φιλόσοφοι βασιλέψουν και οι βασιλιάδες φιλοσοφήσουν, μόνο τότε θα ευτυχήσουν οι λαοί." Πλάτων
**"Η αξία του ανθρώπου καθορίζεται από το σκαλοπάτι της κλίμακας της αγάπης πάνω στο οποίο στέκεται." Τορκόμ Σαραϊνταριάν

Σάββατο, 14 Απριλίου 2012

Ο απρόσωπος Θεός του Ηράκλειτου

Τι γνωρίζουμε για τον αρχαίο Έλληνα φιλόσοφο Ηράκλειτο; Ελάχιστα έως τίποτα, δυστυχώς... Άλλωστε ο χαρακτήρας του γραπτού του έργου είναι αποφθεγματικός και οι αφορισμοί του αινιγματικοί και δυσνόητοι. Γι’ αυτό και τον αποκάλεσαν "σκοτεινό". Το αξιοθαύμαστο είναι ότι ο Ηράκλειτος δεν υπήρξε μαθητής κανενός και, όπως υποστήριζε ο ίδιος, είχε μάθει τα πάντα από τον εαυτό του. Από το πνεύμα μέσα στον πυρήνα της ύπαρξής του! Από "το λύχνο του Θεού εντός ημών" που λέει η Βίβλος (Παροιμίες 20: 27), ή "τη βασιλεία του Θεού εντός ημών" στην οποία αναφερόταν ο Ιησούς. (Κατά Λουκά 17:21).

Ο Ηράκλειτος δεν αποκαλύπτει τη σκέψη του με άμεσο τρόπο, ούτε όμως επιχειρεί να παραπλανήσει τους ακροατές του. Παρέχει τα σημάδια, τα οποία εκείνοι καλούνται να εννοήσουν με τον ορθό τρόπο. Η φιλοσοφία του, πάλι με τα λόγια του ίδιου, δεν είναι μια αυθαίρετη και υποκειμενική κατασκευή αλλά μια έκφραση του Λόγου που διέπει τα πάντα, όσο και αν μένει απρόσιτος στους πολλούς. Η δυσκολία κατανόησης του λόγου του δεν οφείλεται σε δική του ιδιορρυθμία, αλλά στην αδυναμία των πολλών να εννοήσουν όχι τα λόγια του αλλά τον ίδιο το «Λόγο». (wikipedia)

Τα λιγοστά αποσπάσματα του έργου του Εφέσιου φιλοσόφου που έχουν διασωθεί έχουν σαγηνέψει και επηρεάσει ακόμη και γκουρού της Ανατολής, όπως τον Μπαγκουάν Σρι Ραζνίς. Ομιλίες του τελευταίου, που έχουν δημοσιευτεί στο βιβλίο με τον τίτλο «Η Κρυμμένη Αρμονία», είναι αναλύσεις αποφθεγμάτων του Ηράκλειτου. "Να γιατί ξεχάστηκε ο Ηράκλειτος", είπε ο Ραζνίς. "Γιατί ποτέ δεν έφτιαξε γύρω του μιαν αίρεση και ποτέ δε διεκδίκησε τίποτα. Ποτέ δεν είπε, 'Αυτό είναι η μόνη αλήθεια'."

Σε τούτο το άρθρο θα παραθέσω επιλεγμένα αποσπάσματα από την Κρυμμένη Αρμονία που αφορούν στη θεότητα:

** Ο Θεός δεν είναι πρόσωπο. Επειδή ο άνθρωπος εκλαμβάνει το Θεό ως πρόσωπο έχουν δημιουργηθεί χίλιες και μια δυσκολίες. Όλα τα προβλήματα με τα οποία καταγίνεται η θεολογία είναι ασήμαντες ασκήσεις – κι αυτό γιατί ο θεός εκλαμβάνεται ως πρόσωπο.

** Η αντίληψη του Θεού ως προσώπου είναι ανθρωποκεντρική, διότι ο άνθρωπος έφτιαξε το Θεό κατ’ εικόνα του. Κι επειδή οι άνθρωποι διαφέρουν, γι’ αυτό και υπάρχουν τόσοι πολλοί Θεοί στον κόσμο.

** Ζωγραφίζουμε το Θεό σαν αντανάκλασή μας – τέλεια φυσικά – όμως η εικόνα σου δεν μπορεί να είναι ο Θεός. Είσαι μέρος μόνο, ελάχιστο μέρος, ένα άτομο μέσα στην Ύπαρξη. Πώς είναι δυνατό το όλο να περικλειστεί μέσα στην εικόνα του μέρους; Το όλο υπερβαίνει το μέρος. Το όλο είναι το άπειρο. Αν προσκολληθείς στο άτομο, αν αρπαχτείς από το μέρος, θα χάσεις το όλο.

**Όσο ψάχνει ο άνθρωπος, τόσο γίνεται ξεκάθαρο ότι η ιδέα του Θεού ως προσώπου δημιουργεί προβλήματα, γιατί πάντα σε φέρνει σε σύγκρουση με άλλους Θεούς. (Υπάρχει ο Θεός των Εβραίων, ο Θεός των χριστιανών, ο Θεός των Μουσουλμάνων, ο Θεός των Ινδουιστών, κλπ.)

** Υπάρχουν εκατομμύρια άθεοι στον κόσμο, κι αυτό γιατί εσύ εννοείς το Θεό σαν πρόσωπο. Ο άθεος δεν είναι αντίθετος με το Θεό. Είναι αντίθετος στη δική σου ιδέα του Θεού ως προσώπου, γιατί η ιδέα αυτή είναι ανόητη.

** Ο Θεός δεν μπορεί να είναι ένα πρόσωπο γιατί πρέπει να είναι όλα τα πρόσωπα – πώς μπορεί να είναι ένα πρόσωπο; Δεν μπορεί να είναι κάποιος γιατί είναι όλοι, και δεν μπορεί να είναι κάπου γιατί είναι παντού.

** Δεν μπορείς να καθορίσεις το Θεό γιατί η προσωπικότητα είναι καθορισμός. Δεν μπορείς να τον περιορίσεις, κι όταν τον θεωρείς πρόσωπο τον περιορίζεις. Η προσωπικότητα είναι σαν το κύμα που έρχεται και φεύγει, ενώ Εκείνος είναι σαν τον ωκεανό. Είναι άπειρος – μένει.

** Τα πρόσωπα έρχονται και φεύγουν, είναι μορφές. Τώρα υπάρχουν, μετά δεν υπάρχουν. Οι μορφές αλλάζουν συνεχώς… Εκείνος είναι άμορφος. Δεν μπορεί να οριστεί, δεν μπορεί να ειπωθεί ποιος είναι. Είναι όλα.

** Πώς μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί Του; Δεν μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί Του όπως επικοινωνείς μ’ ένα πρόσωπο. Πρέπει να το κάνεις σε μια τελείως διαφορετική διάσταση – κι αυτή η διάσταση είναι η διάσταση της ενέργειας, η διάσταση της συνείδησης, όχι της προσωπικότητας.

**Ο Θεός είναι ενέργεια. Είναι απόλυτη συνείδηση… Είναι ακαθόριστος, απεριόριστος, χωρίς αρχή, χωρίς τέλος. Είναι παντοτινός, αιώνιος, άχρονος πέρα από το χώρο – γιατί Θεός σημαίνει το απόλυτο.

** Το απόλυτο δεν μπορεί να έχει προσωπικότητα. Αυτό είναι το πρώτο που πρέπει να κατανοηθεί πολύ βαθιά όχι μόνο νοητικά, αλλά όσο πιο απόλυτα γίνεται. Γιατί όταν μπορείς να εννοήσεις, να αισθανθείς, και να ψηλαφήσεις το Θεό σαν απόλυτο, τότε η προσευχή σου είναι διαφορετική.

** Εξαιτίας της αντίληψης του Θεού σαν πρόσωπο είμαστε αναγκασμένοι να δημιουργήσουμε έναν Διάβολο σε αντίθεση του Θεού, για να βολέψουμε όλα τα αρνητικά. Ό,τι σου αρέσει το βάζεις από την πλευρά του Θεού, κι ό,τι δεν σου αρέσει το βάζεις από την πλευρά του διαβόλου. Η διαίρεση είναι δική σου. Όμως ο Θεός δεν διαιρείται. Είναι αδιαίρετος.

** Μη βλέπεις το Θεό μέσα από το πρίσμα των ιδεών σου, Εβραϊκών, Χριστιανικών, Ινδουιστικών, κλπ. Ξέχνα τις! Είναι προσκόλληση στην περιφέρεια, στο γνωστό. Προσκολλάσαι σε ό,τι έχεις διδαχτεί, αλλά ο Θεός δεν διδάσκεται. Κανείς δεν μπορεί να τον διδάξει σε κανέναν. Να δειχτεί, ναι μπορεί. Να δειχτεί με τρόπους λεπτούς και έμμεσους, ναι μπορεί. Αλλά δεν διδάσκεται.

** Οτιδήποτε ξέρεις για το Θεό, που έφτασε σ’ εσένα από διδασκαλίες, είναι λαθεμένο. Κάποιος σου δίδαξε μιαν ιδέα, μια θεωρία, μα ο Θεός δεν είναι ιδέα, δεν είναι θεωρία, δεν είναι θεωρητική σύλληψη. Τίποτα απ’ όλα αυτά – είναι τελείως άλλο.

** Ξέχνα όλες τις ιδέες, και τότε θα είσαι έτοιμος να κάνεις το πρώτο βήμα. Βάδισε προς το Θεό γυμνός, χωρίς ιδεολογίες μέσα στο νου σου. Μόνο έτσι θα τον φτάσεις. Όταν είσαι άδειος γίνεσαι η πόρτα που Εκείνος θα διαβεί. Μόνο δεκτικότητα χρειάζεται – όχι ιδέες, όχι φιλοσοφίες, όχι δόγματα.

** Η μόνη δυστυχία που ξέρω είναι να είναι κανείς ανολοκλήρωτος. Όλο το Είναι τείνει στην ολοκλήρωση. Η μη ολοκλήρωση είναι μαρτύριο. Η μη ολοκλήρωση είναι το μόνο πρόβλημα. Κι όταν ολοκληρώνεσαι, τέλος κι αρχή συναντώνται μέσα σου. Ο Θεός σαν πηγή και ο Θεός σαν υπέρτατη άνθιση ταυτίζονται μέσα σου.

** Μη γίνεσαι θύμα της μισαλλοδοξίας. Να είσαι θρησκευτικός, αλλά μην είσαι Ινδουιστής, Μωαμεθανός, Χριστιανός. Όλη η γη ας είναι η εκκλησία σου, όλη η Ύπαρξη ας είναι ο ναός σου. Όταν μπορείς να έχεις όλον το Θεό γιατί ν' αρκείσαι σ' ένα κομμάτι του; Γιατί λες "Χριστιανός", γιατί λες "Ινδουιστής"; Όταν μπορείς να είσαι μια ανθρώπινη Ύπαρξη, γιατί γυρεύεις ταμπέλες;

** Ο Ιησούς είναι θαυμάσιος, αλλά οι Χριστιανοί υποστηρίζουν ότι είναι ο μονογενής υιός. Γιατί ο μονογενής υιός; Τότε όλοι εσείς τι είστε; Νόθοι; Από πού έρχεσαι εσύ, αν αυτός έρχεται από το Θεό; Ποιος είναι, τότε, ο δικός σου πατέρας;

** Ο Θεός περικλείει άπειρες δυνατότητες. Εκατομμύρια Χριστοί μπορούν να προέλθουν από το Θεό, κι εκείνος να παραμένει ο ίδιος. Είναι ανεξάντλητος - αυτό το νόημα έχει η ονομασία "παντοδύναμος". Αν έχει μόνο ένα γυιο, τότε είναι ανίκανος, όχι παντοδύναμος. Ο Θεός συνεχώς δημιουργεί και η δημιουργία ποτέ δεν τελειώνει.

**Η γη έχει γίνει τώρα ένα. Ολόκληρη η σφαίρα έχει γίνει ένα μικρό χωριό. Ας γίνει κι η ανθρωπότητα ένα - ένα στην αναζήτηση, όχι στα πιστεύω ένα, γιατί τα πάντα είναι θεϊκά. "Είναι κι εδώ θεοί", είπε ο Ηράκλειτος. "Τον εαυτό μου ρώτησα"!

** Τα αποσπάσματα αυτά δεν είναι φιλοσοφικά αξιώματα είναι παρατηρήσεις του Ηράκλειτου, που ξέρει, που έχει δει, που δεν θεωρητικολογεί, που έχει αγγίξει την πραγματικότητα, έχει διεισδύσει μέσα της. Κάθε απόσπασμα είναι αυτοτελές δεν είναι σύστημα. Είναι σαν τα πετράδια τα αποσπάσματα αυτά, που το καθένα έχει το δικό του κόψιμο κάθε πετράδι έχει τη δική του πληρότητα. Εισδύεις απλώς σ’ ένα απόσπασμα και μέσα από αυτό γίνεσαι τελείως διαφορετικός – αυτό το απόσπασμα μπορεί να γίνει μια πόρτα στο άπειρο.

** Διαλογίσου, στοχάσου πάνω στον Ηράκλειτο. Μπορεί ν’ ασκήσει πάνω σου τεράστια επιρροή. Μπορεί να σε μεταμορφώσει.

Αυτά τα λίγα για την απρόσωπη θεότητα όπως την αντιλαμβανόταν ο Ηράκλειτος και την ανέλυσε ο Μπαγκουάν Σρι Ραζνίς.

***********

Υπάρχουν άραγε εδάφια στη Βίβλο που να παραπέμπουν στην ιδέα ενός απρόσωπου Θεού; Υπάρχουν αρκετά και διάσπαρτα, ενώ πολύ συχνά η ιδέα προκύπτει από τα συμφραζόμενα, αρκεί να τα ερμηνεύσει κανείς χωρίς προκατάληψη.
Θα παραθέσω μερικά:

«Πνεύμα ο Θεός και τους προσκυνούντας Αυτόν εν πνεύματι και αληθεία δει προσκυνείν.» (Κατά Ιωάννην, 4: 23)

«Τον Θεόν ουδείς είδε πώποτε.» (Α' Ιωάννου, 4: 12)

«Εν αυτώ ζώμεν και κινούμεθα και υπάρχομεν.» (Πράξεις των Αποστόλων, 17: 28)

«Και είπεν, Έξελθε και στάθητι επί το όρος ενώπιον Κυρίου. Και ιδού, ο Κύριος διέβαινε, και άνεμος μέγας και δυνατός έσχιζε τα όρη και συνέτριβε τους βράχους έμπροσθεν του Κυρίου ο Κύριος δεν ήτο εν τω ανέμω και μετά τον άνεμον σεισμός ο Κύριος δεν ήτο εν τω σεισμώ
και μετά τον σεισμόν, πυρ ο Κύριος δεν ήτο εν τω πυρί• και μετά το πυρ, ήχος λεπτού αέρος, και εκεί ο Κύριος.

Και ως ήκουσεν ο Ηλίας, εσκέπασε το πρόσωπον αυτού με την μηλωτήν αυτού και εξήλθε και εστάθη εις την είσοδον του σπηλαίου. Και ιδού, φωνή προς αυτόν, λέγουσα, Τι κάμνεις ενταύθα, Ηλία;» ( Α' Βασιλέων 19: 11-13)

Ο Θεός "διέβαινε" και ήταν και στο δυνατό άνεμο, και στο σεισμό, και στο πυρ, και στον ήχο λεπτού αέρος. Ο Θεός ήταν παντού, αλλά ο Ηλίας δεν τον αναγνώρισε! Τελικά ο Ηλίας άκουσε φωνή από το πνεύμα μέσα του. Εμείς πόσο συχνά και πόσο καθαρά άραγε την ακούμε; Κι όταν δεήσει και την ακούσουμε, πόσο πρόθυμοι είμαστε να την ακολουθήσουμε; Αυτό είναι το πρακτικό ερώτημα στο οποίο πρέπει ν' απαντήσουμε!

Κάποιος θα ρωτήσει: και τι πειράζει αν εγώ θέλω να πιστεύω σ' έναν προσωπικό Θεό, διότι αυτό με βολεύει; Προσωπικά πιστεύω ότι υπάρχουν παρενέργειες: Όσο οι άνθρωποι παραμένουν προσκολλημένοι σ' έναν προσωπικό Θεό, εκεί πέρα ή πάνω, δεν ενηλικιώνονται πνευματικά. Δεν μπαίνουν ποτέ στον κόπο ν' αποκτήσουν αυτογνωσία και να γνωρίσουν τη θεϊκή σπίθα μέσα τους, τον "εσωτερικό άνθρωπο", όπως τον αποκαλεί ο Απόστολος Παύλος. Διατηρούν τη νοοτροπία νηπίου που τα περιμένει όλα από το μπαμπά του, που τον κατηγορεί αν δεν του κάνει τα χατίρια, που πάντα φταίει κάποιος άλλος. Επιπλέον βασανίζονται από μυριάδες αναπάντητα ερωτηματικά, γιατί λειτουργεί έτσι αυτός ο προσωπικός Θεός και δεν λειτουργεί αλλιώς. Και το χειρότερο, αναπτύσσεται μισαλλοδοξία, καχυποψία και αντιπαλότητα μεταξύ των οπαδών των διαφόρων θρησκειών, με τα γνωστά τραγικά αποτελέσματα σε ατομικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο.