ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ

Δεν υπάρχει πρόοδος χωρίς σύγκρουση. Συνειδητά ή ασυνείδητα, άτομα και έθνη εμπλέκονται στον αέναο πνευματικό αγώνα της Συμπαντικής Εξέλιξης, έναν αγώνα για την επικράτηση της Αλήθειας κατά του ψέματος, της Δικαιοσύνης κατά της αδικίας, της Αγάπης κατά του μίσους - αγώνα που αντανακλάται στο υλικό πεδίο προκαλώντας, δυστυχώς, πολύ ανθρώπινο πόνο… Θέτοντας κανείς τον εαυτό του στην υπηρεσία της Αλήθειας υπηρετεί το ύψιστο συλλογικό συμφέρον.

**Η Αλήθεια υπάρχει, το ψέμα πρέπει να εφευρεθεί.
**"Θα γνωρίσετε την Αλήθεια και η Αλήθεια θα σας ελευθερώσει" Βίβλος
**"Η μεγαλύτερη απώλεια στον κόσμο είναι η διαφορά μεταξύ αυτού που είμαστε κι αυτού που θα μπορούσαμε να γίνουμε."
**"Όταν οι φιλόσοφοι βασιλέψουν και οι βασιλιάδες φιλοσοφήσουν, μόνο τότε θα ευτυχήσουν οι λαοί." Πλάτων
**"Η αξία του ανθρώπου καθορίζεται από το σκαλοπάτι της κλίμακας της αγάπης πάνω στο οποίο στέκεται." Τορκόμ Σαραϊνταριάν

Τετάρτη, 24 Απριλίου 2013

Απομαγνητοφώνηση του VIDEO A' : 3 Χρόνια-3 Μνημόνια


Εν μεγάλη Eλληνική αποικία, 200 π.X.

Ότι τα πράγματα δεν βαίνουν κατ’ ευχήν στην Aποικία
 δεν μέν’ η ελαχίστη αμφιβολία, 
και μ’ όλο που οπωσούν τραβούμ’ εμπρός, 
ίσως, καθώς νομίζουν ουκ ολίγοι, να έφθασε ο καιρός
να φέρουμε Πολιτικό Aναμορφωτή.

Όμως το πρόσκομμα κ’ η δυσκολία
είναι που κάμνουνε μια ιστορία
μεγάλη κάθε πράγμα οι Aναμορφωταί 
αυτοί. (Ευτύχημα θα ήταν αν ποτέ
δεν τους χρειάζονταν κανείς.) Για κάθε τι,
για το παραμικρό ρωτούνε κ’ εξετάζουν, 
κ’ ευθύς στον νου τους ριζικές μεταρρυθμίσεις βάζουν, 
με την απαίτησι να εκτελεσθούν άνευ αναβολής.

Έχουνε και μια κλίσι στες θυσίες. 
Παραιτηθείτε από την κτήσιν σας εκείνη· 
η κατοχή σας είν’ επισφαλής: 
η τέτοιες κτήσεις ακριβώς βλάπτουν τες Aποικίες.
Παραιτηθείτε από την πρόσοδον αυτή, 
κι από την άλληνα την συναφή, 
κι από την τρίτη τούτην: ως συνέπεια φυσική·
είναι μεν ουσιώδεις, αλλά τί να γίνει; 
σας δημιουργούν μια επιβλαβή ευθύνη.

Κι όσο στον έλεγχό τους προχωρούνε,
βρίσκουν και βρίσκουν περιττά, και να παυθούν ζητούνε·
πράγματα που όμως δύσκολα τα καταργεί κανείς.

Κι όταν, με το καλό, τελειώσουνε την εργασία, 
κι ορίσαντες και περικόψαντες το παν λεπτομερώς,
απέλθουν, παίρνοντας και την δικαία μισθοδοσία, 
να δούμε τι απομένει πια, μετά 
τόση δεινότητα χειρουργική.—

Ίσως δεν έφθασεν ακόμη ο καιρός. 
Να μη βιαζόμεθα· είν’ επικίνδυνον πράγμα η βία. 
Τα πρόωρα μέτρα φέρνουν μεταμέλεια. 
Έχει άτοπα πολλά, βεβαίως και δυστυχώς, η Aποικία. 
Όμως υπάρχει τι το ανθρώπινον χωρίς ατέλεια; 
Και τέλος πάντων, να, τραβούμ’ εμπρός.

Κ.Π. Καβάφης

Θάνος Δημάδης: Όταν ο Καβάφης έγραφε αυτούς τους στίχους, το βέβαιο είναι ότι δεν φανταζόταν πως  έναν αιώνα μετά η Ελλάδα θα βρισκόταν σε μία παρόμοια κατάσταση: η χώρα να κυβερνάται από μία Τρόικα ξένων δανειστών, η πολιτική εξουσία υποταγμένη στα δεσμά της ματαιότητας και η κοινωνία να έχει παραδοθεί άνευ όρων στη  δύναμη του φόβου και της μοιρολατρίας.

Ναόμι Κλάιν (Συγγραφέας του βιβλίου "Το δόγμα του σοκ"): Μία κατάσταση σοκ δεν είναι απλά αυτό που παθαίνουμε όταν μας συμβαίνει κάτι κακό. Είναι αυτό που μας συμβαίνει όταν χάνουμε το πλαίσιο αναφοράς μας, όταν χάνουμε τις αφηγήσεις μας, χάνουμε την ιστορία μας, όταν αποπροσανατολιζόμαστε. Αυτό που μας κρατάει προσανατολισμένους σε επαγρύπνηση και έξω από σοκ είναι η ιστορία μας.

Θάνος Δημάδης: Από το Μάιο του 2010 μέχρι και σήμερα, οι Έλληνες ζούμε τον εφιάλτη μιας πραγματικότητας που επηρεάζει το μυαλό, την συνείδηση και την ψυχή μας. Για τρία ολόκληρα χρόνια η ζωή μας τεμαχισμένη σε δόσεις.

Βάσω Παπανδρέου (πρώην Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Οκτώβριος 2011): Είχα συνάντηση με τον Πρωθυπουργό που με διαβεβαίωσε ότι ακόμη κι αν ένα άρθρο δεν ψηφιστεί δεν θα δοθεί η έκτη δόση.

Θάνος Δημάδης: Η καθημερινότητά μας γεμάτη με πλαστές ελπίδες.

Γιώργος Παπανδρέου (Πρώην Πρωθυπουργός, Σεπτέμβριος 2010): ...Που θα βοηθήσει στην ελάφρυνση  των μεσαίων και χαμηλότερων  εισοδημάτων και βεβαίως θα χτυπήσει και αδικίες φοροδιαφυγής.

Θάνος Δημάδης: Η αλήθεια μας δηλητηριασμένη με ψεύτικες υποσχέσεις.

Γιώργος Παπακωνσταντίνου (Πρώην Υπουργός Οικονομικών, Νοέμβριος 2010): Τα πράγματα πηγαίνουν σε μία καλύτερη κατεύθυνση, ακόμα κι αν κλείνουν επιχειρήσεις, ακόμα κι αν βεβαίως απολύεται κόσμος.

 Θάνος Δημάδης: Η λογική μας χειραγωγούμενη από απειλές...

Ευάγγελος Βενιζέλος (Πρώην Υπουργός Οικονομικών, Μάρτιος 2012): Εάν αυτό δε γίνει, η χώρα θα πτωχεύσει.

Θάνος Δημάδης:  Και εκβιαστικά διλήμματα

Γιώργος Παπανδρέου (Νοέμβριος 2011): Η απόρριψις αυτών των αποφάσεων σημαίνει έξοδο από το ευρώ, σημαίνει έξοδο από το ευρώ.

Θάνος Δημάδης: Η αξιοπρέπειά μας πληγωμένη από τα παιχνίδια ενοχοποίησης ενός ολόκληρου λαού.

Θεόδωρος Πάγκαλος (Πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Σεπτέμβριος 2010): Η απάντηση "πώς τα φάγατε τα λεφτά που μας ρωτάει ο κόσμος" είναι αυτή: τα φάγαμε όλοι μαζί.

Θάνος Δημάδης: Και μέσα σ' όλα αυτά, η έκρηξη!

Ουάσινγκτον, Ιανουάριος 2013: 
-- Θα πάμε στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο;
-- Ναι.

Διεθνές Νομισματικό Ταμείο

Συνέντευξη Τύπου Κριστίν Λαγκάρντ, Ιανουάριος 2013

Ονομάζομαι Θάνος Δημάδης, για την τηλεόραση του ALPHA στην Ελλάδα.
Μιλάτε πολλές φορές για τις ευθύνες της ελληνικής κυβέρνησης στην καθυστέρηση εφαρμογής του προγράμματος. Θέλω να σας ρωτήσω αν μπορείτε να μας πείτε αν το ΔΝΤ έχει κάνει λάθη τα τελευταία δύο χρόνια στο ελληνικό πρόγραμμα τα οποία δεν θα θέλατε να επαναληφθούν το 2013 ή στο μέλλον γενικότερα για την Ελλάδα.

Κριστίν Λαγκάρντ: Δεδομένου εκεί που βρισκόμαστε σε  συνεργασία με την ελληνική κυβέρνηση, προσωπικά δεν μ' ενδιαφέρει να ξαναγράψω ιστορία ή να κατηγορήσω οποιονδήποτε ή να δείξω με το δάκτυλο. Εντάξει;  Πρωταρχικό ενδιαφέρον μου και ισχυρή ελπίδα μου είναι να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε μαζί και ο ελληνικός λαός να στηρίξει την ελληνική κυβέρνηση ώστε να ολοκληρωθεί το πρόγραμμα και να να είμαστε σίγουροι ότι η χώρα θα επιστρέψει στην ανάκαμψη.

Θάνος Δημάδης: Η ιστορία μπορεί να μην ξαναγράφεται. Δίνει όμως χρήσιμα διδάγματα σε όσους επιχειρούν να την ξαναδιαβάσουν. Κι αυτό θα προσπαθήσουμε να κάνουμε σήμερα. Να πιάσουμε δηλαδή από την αρχή το νήμα των όσων ζήσαμε, και να προσπαθήσουμε ν' αναλύσουμε γεγονότα, καταστάσεις, κίνητρα, συμπεριφορές πρωταγωνιστών εκείνης της περιόδου από μία άλλη οπτική. Πάμε να γυρίσουμε λοιπόν μαζί το ρολόι του χρόνου τρία χρόνια πίσω, σ' εκείνη ακριβώς την εποχή που τίποτα δεν προδιέγραφε όλα όσα θα ακολουθούσαν.

CNN- DEVELOPING STORY- GREEK DEBT CRISIS- BREAKING NEWS (23/4/2010):    Ο Γιώργος Παπανδρέου είχε ομιλία σε νησί του Αιγαίου και τη διέκοψε. Πηγές αναφέρουν ότι ζήτησε την ενεργοποίηση του πακέτου βοήθειας. Σύμφωνα με πληροφορίες τα ακριβή λόγια του Γιώργου Παπανδρέου ήταν: "Επιβάλλεται να ζητήσουμε την ενεργοποίηση του μηχανισμού".

CNN-Elinda Labropoulou (on the phone from Athens): Ο Έλληνας Πρωθυπουργός δεν είχε άλλη επιλογή, παρόλο που στην Ελλάδα βρίσκεται ακόμα κλιμάκιο της Ε.Ε. και του ΔΝΤ και γίνονται συνομιλίες. Δεν ξέρουμε λεπτομέρειες για το "πακέτο διάσωσης".

Θάνος Δημάδης: Για το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Ελλάδα δεν ήταν απλά μία χώρα που είχε ανάγκη από δανεικά. Ήταν η χρυσή ευκαιρία που το Ταμείο αναζητούσε για μία δυναμική επάνοδο στο διεθνές οικονομικό στερέωμα, δέκα χρόνια μετά την οδυνηρή εμπειρία της Αργεντινής.

Η επιμονή της Μέρκελ, και η αδυναμία των Ευρωπαίων να σβήσουν με τα δικά τους μέσα τη φωτιά της Ευρωπαϊκής κρίσης χρέους έστρωσε το χαλί για τον ερχομό του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Ευρώπη.
Η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που άνοιξε την πόρτα για να συμβεί αυτό.

Η πραγματικότητα είναι πως το Ταμείο δεν θα ήταν πρόθυμο να εμπλακεί στο εγχείρημα της διάσωσης, αν στη θέση του επικεφαλής εκείνη την εποχή δεν ήταν ο Ντομινίκ Στρος Καν. Οι στενοί δεσμοί του με τον Έλληνα Πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου οδήγησαν σε μια κατ' αρχήν πολιτική συμφωνία μεταξύ των δύο ανδρών.

Ντομινίκ Στρος Καν: Όταν ήρθε το ΔΝΤ, κλείσαμε το θέμα σε 15 ημέρες, διότι είχαμε δουλέψει με τις ελληνικές αρχές τους προηγούμενους μήνες υπόγεια.

Θάνος Δημάδης: Την ίδια στιγμή, οι πολιτικές φιλοδοξίες του Στρος Καν τον έκαναν από την αρχή να θέλει να παίξει έναν κομβικό ρόλο στη διαχείριση της Ευρωπαϊκής κρίσης. Και για να το πετύχει αυτό χρησιμοποίησε ως όχημα τη θέση του στο ΔΝΤ.

Από την Ουάσινγκτον, ο Αμερικανός Οικονομολόγος Μαρκ Γουάισμπροτ και διευθυντής του Κέντρου Οικονομικής και Πολιτικής Έρευνας (cepr), αναφερόμενος στον Στρος Καν λέει χαρακτηριστικά: "Ο Στρος Καν καταλάβαινε ότι αυτό ήταν λάθος από την αρχή, και μέχρι τη στιγμή που κατέληξε να παραιτηθεί, σκόπευε να είναι υποψήφιος για την προεδρία της Γαλλίας. Έτσι είχε ισχυρό προσωπικό συμφέρον να μην αφήσει την Ελλάδα να γίνει χάος όσο εκείνος ήταν επικεφαλής του ΔΝΤ.  Έτσι, νομίζω ότι δεν θα επέλεγε να κατέβει αυτό το δρόμο."

Το Μάιο του 2010 ο Στρος Καν έσυρε το ΔΝΤ να συμμετέχει με συνοπτικές διαδικασίες σ' ένα πρόγραμμα για την Ελλάδα που υπό άλλες συνθήκες το Ταμείο θα αρνούνταν να προσυπογράψει. Ο Πολ Τόμσεν, μιλώντας αποκλειστικά στον  ALPHA  εξηγεί τις δυσκολίες που το ΔΝΤ ήξερε εξαρχής ότι θα ανακύψουν στο πρόγραμμα για την Ελλάδα.

Πολ Τόμσεν, Εκπρόσωπος ΔΝΤ: Είναι γεγονός ότι πρόκειται για ένα πολύ πολύ δύσκολο πρόγραμμα. Είναι δύσκολο να αντιμετωπίσεις ένα δημοσιονομικό πρόβλημα και ένα πρόβλημα ανταγωνιστικότητας στον ίδιο χρόνο με σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία. Είναι πάρα πολύ δύσκολο.

Είναι κοινωνικά και πολιτικά δύσκολο, και το γνώριζα εκ των προτέρων. Μια καλή σύγκριση είναι με την Ισλανδία, όπου είχα επίσης αναλάβει το πρόγραμμά της. Ουσιαστικά είχε το ίδιο επίπεδο χρέους την πρώτη μέρα που ξεκίνησε το πρόγραμμα. Περίπου 115% του ΑΕΠ.

Όμως, επειδή έχει ευέλικτη συναλλαγματική ισοτιμία και δεν είχε μείωση του ονομαστικού ΑΕΠ, το επίπεδο του χρέους είναι ήδη κάτω του 100% σήμερα. Στην Ελλάδα εκτοξεύθηκε πάνω (550 δις ή 156,9% του ΑΕΠ) λόγω της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Και είναι αναπόφευκτη η μείωση στους μισθούς και το ονομαστικό ΑΕΠ, και όλα αυτά το καθιστούν πολύ πιο δύσκολο.

Θάνος Δημάδης: Όμως, ήταν πρωτίστως ο ίδιος ο Στρος Καν που δεν πίστευε ότι το ελληνικό πρόγραμμα θα μπορούσε να λειτουργήσει για τη χώρα μας.

Γιατί πιστεύετε (κύριε Μαρκ Γουάισμπροτ) ότι ο Στρος Καν ενέκρινε ένα πρόγραμμα που δεν πίστεψε ποτέ;

Μαρκ Γουάισμπροτ: Διότι ήταν επικεφαλής του ΔΝΤ και δεν ήθελε να παραιτηθεί.  Ναι, απλώς το ακολούθησε όπως έχουν κάνει πολλές κυβερνήσεις με τις  πολιτικές του ΔΝΤ. Ή ακόμα και οι Ευρωπαϊκές Αρχές. Θεωρούν ότι δεν έχουν άλλη επιλογή.

Θάνος Δημάδης: Τρία χρόνια μετά, ο ίδιος ο Στρος Καν παραδέχεται το λάθος του.

Ντομινίκ Στρος Καν, Σεπτέμβριος 2012: Η ιστορία της Ευρωζώνης, όπως γνωρίζει ο καθένας,  ξεκινά με την Ελλάδα τον Μάιο του 2009 (προφανώς εννοεί το 2010) με το πρόγραμμα του ΔΝΤ.  Και πρέπει να πω ότι μετά από περίπου 8 μήνες, στα τέλη του 2009 (εννοούσε 2010), ήταν φανερό σε μένα ότι δεν είχαμε δουλέψει με τη συνήθη διαδικασία κι ότι ο τρόπος που το ΔΝΤ γενικά χειρίστηκε αυτή την περίπτωση, παρέχοντας πόρους για να βοηθήσει τη χώρα να επιστρέψει στην ομαλότητα και μετά ελπίζοντας ότι η ανάπτυξη θα τη βοηθούσε να αποπληρώσει, αυτό ήταν ένα σχέδιο που δεν λειτούργησε.

Θάνος Δημάδης: Ιστορικά, το μεγάλο λάθος του Ντομινίκ Στρος Καν ήταν ότι παρά τη δύναμη και την ισχύ της θέσης του, προτίμησε να μη συγκρουστεί με τους Ευρωπαίους για την πολιτική που είχαν αποφασίσει να εφαρμόσουν στην Ελλάδα με το πρώτο μνημόνιο. Ο πρώην διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Ντέσμον Λάχμαντ,  και οικονομολόγος σήμερα στο American Enterprise Institute for Public Policy Research της Ουάσινγκτον, εξηγεί:

Ντέσμον Λάχμαντ: Σήμερα το ΔΝΤ κρατάει μια πιο ήπια και ρεαλιστική στάση απ' ό,τι η ΕΚΤ και η Ευρώπη. Θα έλεγα όμως ότι στην αρχή το ΔΝΤ φέρει τεράστια ευθύνη διότι υποστήριξε την ΕΚΤ, τουλάχιστον στα 1-2 πρώτα χρόνια του προγράμματος. Συναίνεσε ευχαρίστως σε αυτό.

Θάνος Δημάδης:  Και ίσως αυτό να ήταν ένα από τα λάθη του κ. Στρος Καν;

Ντέσμον Λάχμαντ: Απολύτως. Όπως λέγω, τον Μάιο του 2010 όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα, ήταν πολύ εύκολο να δει κανείς ότι το πρόγραμμα δεν θα είχε αποτέλεσμα. Καθαρά από τεχνική άποψη. Το ΔΝΤ έπρεπε να διαφωνήσει με τους Ευρωπαίους και να πει ότι αυτό το πρόγραμμα δεν θα είναι αποτελεσματικό και ότι πρέπει τουλάχιστον να αναδιαρθρωθεί ένα μεγάλο τμήμα του χρέους. Αντ' αυτού, το ΔΝΤ ακολούθησε την Τρόικα, υπογράφοντας όρους που προέβλεπαν πάρα πολλή προσαρμογή σε πολύ λίγο χρόνο. Και ο ελληνικός λαός πληρώνει πολύ βαριά γι' αυτό.

Θάνος Δημάδης:  Όσοι κάλυψαν το ρεπορτάζ του ΔΝΤ στη Ουάσινγκτον εκείνη τη περίοδο, γνωρίζαμε ότι στο εσωτερικό του Ταμείου υπήρχαν στελέχη που επέκριναν τον Στρος Καν γιατί υπέκυψαν, όπως έλεγαν, στις πιέσεις των Ευρωπαίων, οι οποίοι το 2010 απέρριπταν κατηγορηματικά την αναδιάρθρωση του Ελληνικού Δημόσιου χρέους. Η πραγματικότητα είναι ότι ο Στρος καν ούτε διεκδίκησε την αναδιάρθρωση όπως θα έπρεπε ούτε φυσικά την επέβαλε όταν η Ελλάδα την είχε ανάγκη.

Ο Διευθυντής της Εφημερίδας Wall Street Jοurnal  στις Βρυξέλλες, Στίβεν Φάιντλερ περιγράφει το παρασκήνιο εκείνης της εποχής.

Στίβεν Φάιντλερ: Νομίζω ότι υπήρχαν στελέχη του ΔΝΤ που θεωρούσαν ότι το χρέος εξ αρχής δεν θα μπορούσε να εξοφληθεί. Νομίζω, όπως γνωρίζετε, ήταν ένα είδος πολιτικής απόφασης του Ντομινίκ Στρος Καν ως επικεφαλής του ΔΝΤ. Υπήρχε πολιτική απόφαση να υποστηριχθεί η άποψη της μη αναδιάρθρωσης και ότι τυχόν νέα δάνεια και λιτότητα στην Ελλάδα θα έδιναν κάποια λύση στην κρίση. Νομίζω υπήρχε πολύς σκεπτικισμός στους επίπεδο τεχνοκρατών του ΔΝΤ, γιατί σε πολιτικό επίπεδο αποφασίστηκε να ακολουθηθεί η επίσημη στρατηγική της Ευρωζώνης.  Άλλωστε, ένας Γάλλος κοντά σε αυτούς ουσιαστικά οδηγούσε αυτή τη στρατηγική εξαρχής.

Θάνος Δημάδης: Το κακό όμως στην Ελλάδα είχε ήδη συμβεί. Ο ασθενής ήταν άρρωστος. Όμως η συνταγή για το πώς έπρεπε να γιατρευτεί ήταν εξαρχής λανθασμένη.

Ντέσμον Λάχμαν: Έκαναν ένα πολύ μεγάλο λάθος.  Και ένα από τα λάθη τους είναι ότι δεν αντιμετώπισαν την Ελλάδα ως πρόβλημα φερεγγυότητας. Από την πρώτη μέρα έπρεπε να δουν  ότι η Ελλάδα έπρεπε να έχει αναδιάρθρωση του χρέους. Ότι έπρεπε να διαγράψουν  το δημόσιο χρέος κατά ένα μεγάλο ποσό. Επέλεξαν να προσποιούνται ότι η Ελλάδα είχε το λεγόμενο "πρόβλημα ρευστότητας".

Έτσι δεν έκαναν εξαρχής αναδιάρθρωση. Νομίζω ότι το ΔΝΤ συνειδητοποιεί ότι αυτό ήταν ένα τεράστιο λάθος και ότι έπρεπε να διαγράψουν ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού χρέους από την πρώτη ημέρα ώστε να μη χρειάζεται να γίνουν τόσες περικοπές στον προϋπολογισμό σε τόσο λίγο χρόνο.

Η άποψή μου είναι ότι οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν τα τελευταία τρία χρόνια στην Ελλάδα δεν είχαν λογική συνοχή και αυτό που έχουμε δει ως αποτέλεσμα είναι η απόλυτη καταστροφή της ελληνικής οικονομίας σήμερα.

Θάνος Δημάδης: Το πρώτο μνημόνιο λανσαρίστηκε ως μία σημαντική στήριξη που πήραμε από τους Ευρωπαίους εταίρους μας για ν' αποφύγουμε τη χρεοκοπία. Στην πραγματικότητα όμως εκείνο το μνημόνιο δεν ήταν ένα πακέτο Ευρωπαϊκής αλληλεγγύης προς την Ελλάδα, αλλά ένα πακέτο τιμωρίας που επιβλήθηκε στη χώρα μας με όρους σκληρούς και τίμημα ακριβό.

Στίβεν Φάιντλερ: Λοιπόν νομίζω ότι το δεύτερο στοιχείο ήταν η προσέγγιση της Γερμανίας και άλλων χωρών ότι υπήρχε πραγματική ανάγκη να τιμωρηθούν "οι παραβάτες". Αν επρόκειτο να υπάρξει σχέδιο διάσωσης της Ελλάδας,  έπρεπε να μην είναι αρεστό για την Ελλάδα, να είναι ακριβό και να αποθαρρύνει οποιονδήποτε σκόπευε να ακολουθήσει ίδια πορεία... Αυτή ήταν η μία πτυχή. Η άλλη ήταν η άποψη ότι η Ελλάδα μπορούσε να αποπληρώσει και έπρεπε να αποπληρώσει τα χρέη της.

Θάνος Δημάδης: Το 2010, Γερμανία, Βρυξέλλες και Φραγκφούρτη είχαν ξεκόψει κάθε συζήτηση για κούρεμα του ελληνικού δημόσιου χρέους, ακόμα και στον ίδιο το Ντομινίκ Στρος Καν.

Πίτερ Σπίγκελ: (Δ/ντης Financial Times - Βρυξέλλες): Το Μάιο του 2010, νομίζω ότι ήταν πάρα πολύ δύσκολο να μιλήσει κανείς για αναδιάρθρωση χρέους κατ' αυτόν τον τρόπο.

Θάνος Δημάδης: Ακόμα κι αν είσαι ο Στρος Καν;

Πίτερ Σπίγκελ:  Ναι. Έτσι νομίζω.

Θάνος Δημάδης: Τον Οκτώβριο του 2010, η Άνγκελα Μέρκελ έπεισε το Νικολά Σαρκοζί να πει "ΝΑΙ" στην απόφασή της να συμμετέχουν στο μέλλον οι ιδιώτες πιστωτές στο κόστος σωτηρίας κρατών. Η συμφωνία, που θα μείνει γνωστή στην ιστορία ως το Σύμφωνο της Ντοβίλ, προέβλεπε πλέον και επισήμως την ελεγχόμενη χρεοκοπία κρατών εντός της Ευρωζώνης.

Η πιθανότητα μιας ελληνικής αναδιάρθρωσης αρχίζει να ανατέλλει όχι νωρίτερα από τις αρχές του 2011, όταν πλέον και ο Στρος Καν συνειδητοποιεί ότι χωρίς κούρεμα του ελληνικού χρέους, το ελληνικό μνημόνιο θα έπεφτε στα βράχια. Όμως ακόμα και τότε οι Ευρωπαίοι προβάλλουν σθεναρά αντιστάσεις.

Ντέσμον Λάχμαντ: Νομίζω ότι όσο περνούσε ο καιρός, το ΔΝΤ έβλεπε ότι αυτό δεν λειτουργούσε και μπορούσαν να δουν ότι χρειαζόταν αναδιάρθρωση.

Θάνος Δημάδης:  Πότε ήταν αυτό;

Ντέσμον Λάχμαντ: Δεν γνωρίζω τον ακριβή χρόνο.

Θάνος Δημάδης: Ίσως στα τέλη του 2010;

Ντέσμον Λάχμαντ: Μάλλον στις αρχές του 2011 πρέπει να συνειδητοποίησαν ότι χρειαζόταν αναδιάρθρωση του χρέους. Αλλά τότε δέχτηκαν πολύ έντονη αντίσταση σίγουρα από την ΕΚΤ αλλά και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Θάνος Δημάδης: Ο Πίτερ Σπίγκελ είναι ο Διευθυντής των Financial Times στις Βρυξέλλες. Ξέρει όσο λίγοι το παρασκήνιο της κριτικής που ασκούσαν στελέχη του ΔΝΤ στο Ντομινίκ Στρος Καν για την υποχωρητικότητα που, όπως έλεγαν, επιδείκνυε απέναντι στους Ευρωπαίους και τον χειρισμό της Ελληνικής κρίσης το 2010. Ακούστε πώς περιγράφει αναλυτικά το παρασκήνιο εκείνης της περιόδου που έληξε με την παραίτηση Στρος Καν.

Πίτερ Σπίγκελ: Πιστεύω, και αυτό το βασίζω σε ρεπορτάζ, ότι είχαμε επιλογή πλεύσης στο ΔΝΤ. Ξέρετε, ο Στρος Καν θεωρούσε εαυτόν πρωτίστως καλό Ευρωπαίο. Ήταν Γάλλος, θα κατέβαινε για Πρόεδρος, και μέχρι και σήμερα ακούμε ακόμα κάποια στελέχη του ΔΝΤ να λένε ότι ο Στρος Καν παραήταν καλός με την Ελλάδα. Δεν είπε εξαρχής ότι δεν είναι βιώσιμο κι ότι χρειάζεται αναδιάρθρωση.

Η ανέκδοτη ιστορία του Στρος Καν ήταν ότι μετά την εκδίωξή του από τη θέση του, είδαμε την αντεπίθεση των τεχνοκρατών του ΔΝΤ. Τα στελέχη είπαν: "Έφυγε ο Στρος Καν, τώρα θα εδραιωθούμε". Έφυγε ο επικεφαλής στην Ευρώπη, ο Πορτογάλος Μπόργκες, και υπήρξε ένα κενό εξουσίας μέχρι τον ερχομό της Κριστίν Λαγκάρντ. Ουσιαστικά οι τεχνοκράτες του ΔΝΤ κέρδιζαν έδαφος.

Ανέλαβε η Κριστίν Λαγκάρντ που δεν είναι οικονομολόγος αλλά δικηγόρος, χωρίς να έχει το διεθνές προφίλ που είχε ο Στρος Καν, χωρίς να έχει το δικό της επιτελείο, και έκτοτε υπάρχει μια πολύ σκληρή γραμμή για τη βιωσιμότητα του χρέους. Καθ' όλη τη διάρκεια της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα ( PSI) και μέχρι και σήμερα το ΔΝΤ έχει μία αρκετά διαφορετική στάση πάνω στο θέμα σε σχέση με το παρελθόν. Επομένως αμφιβάλλω αν το ΔΝΤ ήταν εξαρχής υπέρ της αναδιάρθρωσης. Γνωρίζω ότι υπήρχαν κάποιοι εντός του ΔΝΤ που τη ζητούσαν, αλλά ο Στρος Καν...

Θάνος Δημάδης: Δεν μπορούσαν να επιβάλλουν αυτήν την επιλογή;

Πίτερ Σπίγκελ: Λοιπόν, οι Ευρωπαίοι αποφάσιζαν διότι έβαζαν τα περισσότερα χρήματα. Και ειδικά η ΕΚΤ εναντιωνόταν σθεναρά στην αναδιάρθρωση, λέγοντας ΌΧΙ.

Θάνος Δημάδης: Υπάρχει όμως και η παράμετρος της αξιοπιστίας του ΔΝΤ η οποία, όπως έλεγαν, είχε πληγεί όσο ο Στρος Καν έκανε το Ταμείο να χορεύει στους ρυθμούς που ήθελαν η Γερμανία και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Στίβεν Φάιντλερ: Νομίζω το ΔΝΤ άλλαξε την επίσημη στάση του μετά την αποχώρηση του Στρος Καν. Υπήρχε η αίσθηση ότι το ΔΝΤ είχε χάσει την αξιοπιστία του λόγω της αρχικής  επίσημης εκτίμησής του ότι μπορούσε να αποπληρωθεί το ελληνικό χρέος. Έπρεπε να είναι προσεκτικό για τη μελλοντική του αξιοπιστία. Επομένως πράγματι άλλαξε τη στάση του για να μη ρισκάρει άλλο την αξιοπιστία του.

Θάνος Δημάδης: Στις αρχές του 2011, ο τότε Διευθυντής  Ευρωπαϊκών Οικονομικών Υποθέσεων του ΔΝΤ, Αντόνιο Μπόργκες, χρησιμοποιούσε πολύ σκληρή γλώσσα ενάντια στο ενδεχόμενο μιας ελληνικής αναδιάρθρωσης. Δήλωνε ότι μια ελληνική αναδιάρθρωση θα σήμαινε καταστροφή για την Ελλάδα και την αποτυχία του ελληνικού μνημονίου. Ο Μπόργκες εκ μέρους του ΔΝΤ εκείνη την περίοδο απηχούσε τη θέση που είχε επιβληθεί από τους Ευρωπαίους.

Ο οικονομολόγος Ζολτ Ντάρβας του γνωστού Ινστιτούτου Bruegel στις Βρυξέλλες θυμάται χαρακτηριστικά:

Ζολτ Ντάρβας: Ακόμα θυμάμαι ότι το καλοκαίρι του 2011 γίνονταν μεγάλες συζητήσεις με τον Αντόνιο Μπόργκες, π.χ., που ήταν τότε διευθυντής ευρωπαϊκών υποθέσεων στο ΔΝΤ, και το Μάρκο Μπούτι,  που ήταν αναπληρωτής Γεν. Διευθυντής Οικονομικών του  Ecofin και της Ευρ. Επιτροπής. Επέμεναν μέχρι και το καλοκαίρι του 2011 ότι δεν υπήρχε ανάγκη αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους. Ακόμη θυμάμαι τον Λορέντζο Μπίνι Σμάγκι, π.χ., που ήταν μέλος του Δ.Σ. της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να λέει επιτακτικά ότι δεν χρειάζεται αναδιάρθρωση του χρέους στην Ελλάδα. Έλεγε ότι αυτό θα οδηγούσε σε καταστροφική διάχυση της κρίσης που θα επηρέαζε την υπόλοιπη Ευρώπη.

Θάνος Δημάδης: Σε αυτό συμφωνούσε και ο κύριος Μπόργκες του ΔΝΤ.

Ζολτ  Ντάρβας: Ναι. Όμως είναι ευρέως γνωστό πως, όταν απέτυχε η συγκεκριμένη πολιτική στην Ελλάδα, το ευρωπαϊκό τμήμα του ΔΝΤ αναδιαρθρώθηκε σε μεγάλο βαθμό. Στην Τρόικα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του ΔΝΤ και της ΕΚΤ, υπήρχαν παραδείγματα  επιφανών στελεχών σε αυτούς τους τρεις οργανισμούς, και μάλιστα σε γεγονότα στα οποία ήμουν παρών, ακόμα και το καλοκαίρι του 2011, που τάσσονταν σθεναρά εναντίον της αναδιάρθρωσης του χρέους.

Θάνος Δημάδης: Όταν αρχίζει να διακινείται το σενάριο της Ελληνικής αναδιάρθρωσης, ο Ντομινίκ Στρος Καν επιλέγει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να μη βγει μπροστά και ν' αφήσει τους Ευρωπαίους να έχουν τον πρώτο λόγο. Χαρακτηριστική είναι  η απάντηση που δίνει τον Απρίλιο του 2011 σε ερώτηση κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο Πανεπιστήμιο George Washington. Ήταν τότε η πρώτη και τελευταία φορά που ο Ντομινίκ Στρος Καν τοποθετήθηκε δημόσια στο θέμα της ελληνικής αναδιάρθρωσης.

Ντομινίκ Στρος Καν: Γνωρίζω ότι προσφάτως γράφτηκε στον Τύπο πως το ΔΝΤ ήταν υπέρ μιας αλλαγής πολιτικής. Το αρνούμαι αυτό. Στηρίζουμε τη θέση της ελληνικής κυβέρνησης που δεν επιθυμεί αναδιάρθρωση του χρέους.

Θάνος Δημάδης: Ένα μήνα μετά συλλαμβάνεται από τις Αμερικανικές Αρχές. Είχε όμως αφήσει πίσω του μία σημαντική παρακαταθήκη στήριξης της Ελλάδας, έχοντας πείσει τους Ευρωπαίους να μειώσουν τα επιτόκια των δανείων προς τη χώρα μας και να παρατείνουν την περίοδο αποπληρωμής τους. Ήταν όμως μία ελάφρυνση που όπως αποδείχτηκε δεν ήταν αρκετή.

Όταν η Κριστίν Λαγκάρντ αναλαμβάνει τα ηνία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου τον Ιούλιο του 2011  -  "Δεν γνωρίζουν όλοι οι μαέστροι πώς να παίζουν πιάνο, βιολί, άρπα και τσέλο. Θα προσπαθήσω να είμαι καλή μαέστρος" -  αρνείται να επαναλάβει τους ισχυρισμούς του Στρος Καν. Παίρνει πάνω της την αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους, και ο Διευθυντής Ευρωπαϊκών υποθέσεων του Ταμείου που επί εποχής Στρος Καν αντιτασσόταν στο κούρεμα, εξωθείται σε παραίτηση.  Ένα νέο κεφάλαιο στη διαχείριση της ελληνικής κρίσης από το ΔΝΤ είχε μόλις ανοίξει.

Πίτερ Σπίγκελ:  Η Ουάσινγκτον θεωρούσε ότι το ΔΝΤ και κυρίως ο Στρος Καν και ο επικεφαλής για θέματα Ευρώπης ήταν Ευρωπαίοι και συμπορεύονταν χέρι-χέρι με τους Ευρωπαίους. Αφού έφυγε ο Στρος Καν, είδαμε μια αναδιάταξη της ομάδας της Ουάσινγκτον. Σήμερα, ενώ ΔΝΤ και Ευρωπαίοι "αγαπούν αλλήλους", για το θέμα της Ελλάδας συγκρούονται συχνά. Και νομίζω αυτό δείχνει την αλλαγή διάθεσης.

Μίλησα με ανώτατα στελέχη ειδικά εκείνη την εποχή που ξαφνικά είπαν: "Η εποχή του Στρος Καν έληξε". Και ο κόσμος εδώ (σ.σ.: Βρυξέλλες) είχε μείνει άφωνος. Δεν συνειδητοποίησαν ότι το ΔΝΤ θα τους προκαλούσε πρόβλημα. Νομίζω ότι κάτι άρχισε ν' αλλάζει, αν δεν κάνω λάθος, την εποχή που αποχώρησε ο Στρος Καν. Το ΔΝΤ είπε - ο Λίπσκι ήταν τότε γιατί ο Στρος Καν είχε αποχωρήσει - πήγε στη συνεδρίαση του Eurogroup στο Λουξεμβούργο και είπε: "Πρέπει να κάνετε κάτι, να βρείτε κι άλλα χρήματα για την Ελλάδα, αλλιώς αποχωρούμε". Τότε ήταν η στιγμή που έγινε αντιληπτό ότι το ΔΝΤ είχε αλλάξει. Ότι είχε λήξει η εποχή του Στρος Καν.

Θάνος Δημάδης: Κανείς όμως δεν ήξερε ούτε το πώς ούτε το πότε αυτή η αναδιάρθρωση θα λάμβανε χώρα. Οι Ευρωπαίοι προχωρούσαν στα τυφλά. Και στο μεταξύ οι Ευρωπαϊκές τράπεζες ξεφορτώνονταν τα ελληνικά ομόλογα που είχαν στα χέρια τους. Μήνα με το μήνα, το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα οχυρωνόταν όλο και καλύτερα απέναντι σε μια ανοιχτή ή ελεγχόμενη χρεοκοπία της Ελλάδας.

Όσο μέχρι και τις αρχές του 2011 η ελληνική αναδιάρθρωση είναι απαγορευμένη ακόμα και να την ξεστομίσει κανείς, η κυβέρνηση ακολουθεί πιστά τις εντολές που της δίνονταν. Ξορκίζει την αναδιάρθρωση λέγοντας ότι θα είναι μια καταστροφή για την Ελλάδα, γιατί αυτή ήταν η γραμμή που είχε πάρει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες, τη Γερμανική Κυβέρνηση στο Βερολίνο και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στη Φραγκφούρτη.
Ο πρώην εκπρόσωπος της Ελλάδας στο ΔΝΤ, Παναγιώτης Ρουμελιώτης, αφότου αποχώρησε από τη θέση του, υποστήριξε την άποψη ότι η ελληνική κυβέρνηση το 2010 θα μπορούσε να είχε διεκδικήσει την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους.

Ο προσωπικός Σύμβουλος του Γιώργου Παπανδρέου εκείνη την εποχή Ρίτσαρντ Πάρκερ, και καθηγητής σήμερα στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, αντικρούει την άποψη Ρουμελιώτη. Δείτε τι λέει μιλώντας στον ALPHA:

Ρ. Πάρκερ: Γνωρίζω αυτό το επιχείρημα.
Θ. Δημάδης: Συμφωνείτε με αυτή την άποψη;
Ρ. Πάρκερ: Όχι, δεν συμφωνώ.
Θ Δημάδης: Γιατί;
Ρ. Πάρκερ: Διότι ο Ρουμελιώτης ήταν στην Ουάσινγκτον. Ήταν σαν να βλέπει μόνο "τα οπίσθια του ελέφαντα". Δεν έβλεπε την πλαϊνή ή την μπροστινή πλευρά. Ενώ ο Πρωθυπουργός και ο Υπουργός Οικονομικών γνώριζαν τι συνέβαινε στις Βρυξέλλες, στο Βερολίνο και στην ΕΚΤ.

Κανείς από μας δεν είχε λόγο να γνωρίζει, ούτε συμμετείχε. Εκείνος ήταν η πηγή πληροφοριών για το τι συνέβαινε στο ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον και μόνο. Αυτή ήταν η δουλειά του. Έτσι δεν είχε τη γνώση για να καταλάβει ποιοι ήταν οι υπόλοιποι παράγοντες τους οποίους αντιμετώπιζε τότε ο Παπανδρέου.

Η Ελλάδα είναι μια πολύ πολιτικοποιημένη κοινωνία.  Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή είναι μια πολύ θυμωμένη κοινωνία. Και η ιδέα να ρίχνεις το φταίξιμο σε άλλον είναι ένας από τους ευκολότερους πειρασμούς στους οποίους μπορεί να υποκύψει κανείς σε στιγμές σαν κι αυτή...

Θάνος Δημάδης: Ο Πίτερ Σπίνγκελ των Financial Times δίνει τη δική του δημοσιογραφική οπτική πάνω στο θέμα.

Πίτερ Σπίγκελ: Νομίζω πως όταν μια χώρα είναι υπό την αιγίδα κάποιου προγράμματος, αλλά ακόμα κι αν δεν είναι, όπως η Ισπανία και η Ιταλία, και ζητάει βοήθεια από το ΔΝΤ και την Ε.Ε., δεν μπορεί να έχει άποψη. Κι αυτό βέβαια είναι τραγικό για τη δημοκρατία. Όμως είναι η πραγματικότητα. Και δεν είμαι σίγουρος ότι ο Παπανδρέου θα εισακουγόταν αν ζητούσε αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους εκείνη την εποχή.

Θάνος Δημάδης: Την ίδια στιγμή ο πρόεδρος του Euro Working Group από τις Bρυξέλλες,  Τόμας Βίζερ, μιλώντας αποκλειστικά στον ALPHA αρνείται ότι το 2010 ο Στρος Καν πίεσε τους Ευρωπαίους για μία αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους. Όπως λέει, το θέμα της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους ανέκυψε μόλις το 2011, αφότου η Ελλάδα είχε συμπληρώσει ήδη ένα χρόνο στο μνημόνιο.

Τόμας Βίζερ: Έχω μελετήσει τις σημειώσεις μου και έχω προσπαθήσει εντατικά να θυμηθώ ως προς αυτά τα ζητήματα. Το ζήτημα της βιωσιμότητας του χρέους, σύμφωνα με τις σημειώσεις μου, προέκυψε κάπου το 2011. Όμως τώρα, πάρα πολλοί άνθρωποι έρχονται και μου λένε: "Α, αλλά ήδη γνωρίζαμε από το 2009 ότι το ελληνικό χρέος είναι μη βιώσιμο" ή "Ξέραμε από το 2010 ότι το χρέος θα είναι μη βιώσιμο". Τους απαντώ: "Γιατί δεν το είπατε;"
 Μου λένε, "Ο, μα ξέρεις..." Πολλοί μου λένε ότι ήταν έξυπνοι και ότι γνώριζαν από την αρχή τι θα συνέβαινε.

Θάνος Δημάδης: Δεν υπήρχε σκέψη για αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους το 2010 ως αποτέλεσμα της πίεσης του κυρίου Στρος Καν προς τους Ευρωπαίους, προς τη Γερμανία; Με βάση τα όσα γνωρίζετε.

Τόμας Βίζερ: Όχι, όχι.

Θάνος Δημάδης: Ήταν κάτι που δεν είχε συζητηθεί τότε, το 2010;

Τόμας Βίζερ: Όχι. Είχε συζητηθεί ότι το επίπεδο του ελληνικού χρέους ήταν πάρα πολύ υψηλό. Και επειδή ήταν πάρα πολύ υψηλό, το έλλειμμα έπρεπε να μειωθεί πάρα πολύ γρήγορα, αλλιώς θα εκρήγνυτο. Αν είχαν σκεφτεί την αναδιάρθρωση του χρέους ήδη από τότε, θα μπορούσαν να πουν ότι "Δεν χρειάζεται να μειώσουμε τόσο γρήγορα το έλλειμμα, διότι ούτως ή άλλως θα αναδιαρθρώσουμε το χρέος"...
Νομίζω ότι ο ρυθμός της δημοσιονομικής προσαρμογής δείχνει ότι δεν υπήρχε σχέδιο αναδιάρθρωσης του χρέους εκείνη την εποχή.

Θάνος Δημάδης:  Δείτε τώρα την απάντηση που για πρώτη φορά δίνει ο Πολ Τόμσεν στα δημοσιεύματα ότι το Μάιο του 2010 είχε εναντιωθεί στο ελληνικό κούρεμα.

- Είχε ακουστεί στην Ελλάδα ότι είχατε εναντιωθεί στην αναδιάρθρωση του χρέους από την αρχή του προγράμματος. Και ενώ ο κ. Στρος Καν υποστήριζε αυτή την άποψη, εσείς ήσασταν εναντίον.

Πολ Τόμσεν: Ναι, έχω δει αυτούς τους ισχυρισμούς. Δεν έχουν καμία βάση. Δεν υπήρχε διαφωνία εντός του ΔΝΤ για τον τρόπο που θα προχωρήσουμε ως προς αυτό. Εκείνο τον καιρό, η κατάσταση ήταν και φαινόταν διαφορετική. Οι προσδοκίες ήταν διαφορετικές. Εκείνο τον καιρό η Ευρωπαϊκή κρίση αφορούσε την περιφέρεια. Δεν ήταν κρίση όλης της Ευρωζώνης. Στο μεταξύ, τα πράγματα άλλαξαν και οι τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα...

Θάνος Δημάδης: Άρα δεν αποδέχεστε κάτι τέτοιο;

Πολ Τόμσεν: Όχι, όχι, όχι!

Θάνος Δημάδης: Ενδιαφέρουσα όμως είναι και η άποψη που καταθέτει ο πρώην Γενικός Διευθυντής του ΔΝΤ  John Lipsky o οποίος δηλώνει ότι η αναδιάρθρωση δεν αποτελεί απάντηση στο πρόβλημα της Ελλάδας.  Και προσθέτει ότι η  συζήτηση για το αν το ελληνικό κούρεμα έπρεπε να έχει γίνει νωρίτερα είναι τελικά αποπροσανατολιστική.

Τζον Λίπσκι:Έπειτα από ένα ελπιδοφόρο ξεκίνημα, η δημοσιονομική προσαρμογή σταμάτησε και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις απλώς δεν εφαρμόζονταν. Και μετά από λίγο, όσο τα προβλήματα της Ελλάδας αυξάνονταν συνεχώς έγινε πλέον προφανές ότι δύσκολα θα βλέπαμε μια εφικτή λύση χωρίς αναδιάρθρωση του χρέους. Κι έτσι προέκυψε η πρώτη φάση της αναδιάρθρωσης. Όπως είπα, δεν υπάρχει μια σωστή λύση. Το να σκέπτεται κανείς ότι αν είχαμε ξεκινήσει με αναδιάρθρωση του χρέους όλα θα ήταν καλά είναι ξεκάθαρη παρερμηνεία των ουσιαστικών προβλημάτων της Ελλάδας και των αναγκαίων στοιχείων για την επίτευξη διαρκούς προόδου.

 Διεθνή Μέσα Ενημέρωσης:

"Οι ζωτικής σημασίας περικοπές για να αποφευχθεί η χρεοκοπία είναι η προϋπόθεση για το δάνειο του Διεθνούς Νομισματικού Δανείου. 
Υπάρχουν ήδη κινητοποιήσεις για την Τρίτη και την Τετάρτη, και οι μέχρι τώρα διαδηλώσεις ήταν μια πρόβα τζενεράλε.
Η αποφασιστικότητα του κυρίου Παπανδρέου να κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να μην χρεοκοπήσει η Ελλάδα, ίσως βοηθήσει να αποκατασταθεί η αξιοπιστία της χώρας διεθνώς."

'Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα επιβλέπει την Ελλάδα, άρα θα υπάρξουν περισσότερα μέτρα λιτότητας, αν η κυβέρνηση δεν τα καταφέρει."

"Οι Έλληνες θα πρέπει να σφίξουν το ζωνάρι τους"

 "Δείτε αυτό το φανταστικό εξώφυλλο: 'Ακρόπολη Τώρα'. Σαφής αναφορά στην ταινία 'Αποκάλυψη Τώρα' του Κόπολα. Τα ελικόπτερα της Ευρωπαϊκής Ένωσης φθάνουν στον Παρθενώνα. Και μια φωτογραφία της Μέρκελ με στολή παραλλαγής.

Μέρκελ: Κάναμε το ανθρωπίνως δυνατόν. Για να διασφαλίσουμε ότι η Ελλάδα με το πρόγραμμα που εκπονεί επαναφέρει την εμπιστοσύνη. Αυτό θα βοηθήσει και στο να διασφαλίσουμε τα χρήματά μας."

Θάνος Δημάδης: Από το Μάιο του 2010, όταν η Τρόικα πατάει και επισήμως το πόδι της στην Αθήνα, οι Ευρωπαίοι εταίροι μας και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο συντηρούν ένα κλίμα τεχνητής αισιοδοξίας.

Όλι Ρεν, 9/12/2010: Η Ελλάδα θα αρχίσει να βγαίνει από το τούνελ μέχρι του χρόνου, ενώ θα καταγράψει θετικό ρυθμό ανάπτυξης το 2011.

Θάνος Δημάδης: Προσπαθούν να πείσουν την κοινή γνώμη, τις αγορές αλλά και τους εαυτούς τους, ότι η συνταγή του μνημονίου θα κάνει την ελληνική οικονομία να ανακάμψει.

Γιούνγκερ, 17/5/2011: Είναι μέτρα-μέτρα-μέτρα και μετά ίσως αναδιαμόρφωση.

Θάνος Δημάδης: Οι πρώτοι ισχυροί κραδασμοί στις σχέσεις της Τρόικας με την ελληνική κυβέρνηση έρχονται στα τέλη του 2010. Ο πρώτος λόγος ήταν η επί τα χείρω αναθεώρηση του ελληνικού δημοσιονομικού ελλείμματος από τη Eurostat.

Τόμας Βίζερ: Χρειάστηκε αρκετός χρόνος για να υπολογιστεί το πραγματικό επίπεδο του ελλείμματος και του χρέους της Ελλάδας. Το επίπεδο του χρέους ήταν συγκριτικά εύκολο, αλλά το επίπεδο του ελλείμματος δεν ήταν εύκολο να υπολογιστεί, διότι τα στοιχεία στην Ελλάδα συνήθως δεν υπολογίζονταν με τον τρόπο που κανονικά γινόταν αυτό.

Θάνος Δημάδης: Στο ΔΝΤ λένε τότε ότι η εξέλιξη της αναθεώρησης των στοιχείων από τη Eurostat απειλεί να τινάξει το πρόγραμμα στον αέρα.

Συνέντευξη Τύπου Ντομινίκ Στρος Καν, Οκτώβριος 2010:

Πάμε στον αριστερό διάδρομο, μερικές σειρές πίσω.

Θάνος Δημάδης: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Eurostat θα αναθεωρήσουν το έλλειμμα της Ελλάδας. Νομίζετε ότι η Ελλάδα πρέπει να πάρει επιπλέον μέτρα λιτότητας;

Ντομινίκ Στρος Καν: Είναι λυπηρό που θα αναθεωρηθεί το ποσοστό ελλείμματος. Θα ήταν καλύτερα να είχαμε  τη σωστή πληροφορία εξαρχής. Χρειάζεται να γνωρίζουμε ακριβώς πόσο μεγάλη θα είναι η αναθεώρηση, αν θα αφορά στο 2009 και στο 2010, και αναλόγως το μέγεθός της θα δούμε τι αλλαγές θα επιφέρει.

Θάνος Δημάδης: Βρυξέλλες και Βερολίνο βρίσκουν αφορμή για να ενισχύσουν τη δοσολογία του φαρμάκου για ακόμα σκληρότερη δημοσιονομική προσαρμογή στην Ελλάδα. Ο δρόμος για νέες οριζόντιες περικοπές σε μισθούς και συντάξεις είχε ήδη ανοίξει, παρά τα περί αντιθέτου λεγόμενα. Την ίδια στιγμή, ο Δανός Πολ Τόμσεν αναδεικνύεται από τα ελληνικά Μίντια ως ο μοχθηρός παίκτης  παίκτης της Τρόικας. Όσοι όμως είναι σε θέση να γνωρίζουν από μέσα τα πράγματα, έχουν άλλη εικόνα.


Πίτερ Σπιγκελ: Η ελληνική κοινή γνώμη κάνει λάθος. Ξέρω ότι ο Πολ Τόμσεν είναι ο πιο μισητός άνθρωπος στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή. Όμως, αν δούμε τις δυναμικές των διαπραγματεύσεων, ο Πολ Τόμσεν και το ΔΝΤ ήταν αυτοί που, για χάρη της Ελλάδας, εναντιώθηκαν στην Ευρωζώνη λέγοντας ότι πρέπει να περικοπεί και άλλο το χρέος της Ελλάδας, αλλιώς το πρόγραμμα δεν θα έχει αποτέλεσμα.

Τη σκληρότερη στάση προς την Ελλάδα την είχαν οι Γερμανοί και η ΕΚΤ. Για να είμαι ειλικρινής, θεωρώ ότι ο Πολ Τόμσεν αδίκως δαιμονοποιήθηκε. Δεν ξέρω γιατί αποφάσισαν στην Ελλάδα να ασκήσουν κριτική στον Πολ Τόμσεν και όχι στην γερμανική κυβέρνηση που θεωρώ ότι φέρει μεγαλύτερη ευθύνη για την κατάσταση της Ελλάδας σήμερα απ' ό,τι το ΔΝΤ. Όμως, κάθε χώρα έχει τους δαίμονές της. Για την Ιρλανδία είναι η ΕΚΤ, για την Ελλάδα το ΔΝΤ, για την Ισπανία είναι οι Γερμανοί. Καθένας έχει τους δαίμονές του. Όμως θεωρώ άδικο το ότι επέλεξαν στην Ελλάδα να κατηγορήσουν τον Τόμσεν.

Θάνος Δημάδης: Ένα άρθρο της τότε Υπουργού Εργασίας Λούκας Κατσέλη με τίτλο "Το φάρμακο της Τρόικας σκοτώνει" φέρνει ελληνική κυβέρνηση και Τρόικα στα χαρακώματα.

Ντομινίκ Στρος Καν-  Αθήνα- Δεκέμβριος 2010: Μη μάχεσθε ενάντια στο γιατρό. Μερικές φορές ο γιατρός σας δίνει φάρμακο που δεν σας αρέσει. Αλλά ακόμα κι αν δεν σας αρέσει το φάρμακο, ο γιατρός είναι εκεί για να προσπαθήσει να σας βοηθήσει.


Θάνος Δημάδης: Η Τρόικα αρχίζει να κάνει λόγο για την απροθυμία υπουργών της Κυβέρνησης να εφαρμόσουν το μνημόνιο. Έκτοτε, το επιχείρημα ότι το μνημόνιο δεν αποδίδει γιατί δεν εφαρμόζεται από την Ελλάδα ακούγεται όλο και συχνότερα από την Τρόικα. Ένα πρώτο άλλοθι, όμως, για τα πολλαπλά αδιέξοδα της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής είχε μόλις κατασκευαστεί από τους δανειστές μας.
Η άποψη ότι το πρώτο μνημόνιο στην Ελλάδα απέτυχε γιατί δεν εφαρμόστηκε, προβάλλεται μέχρι και σήμερα ακόμη ως απάντηση στο τι πήγε στραβά.

Τζον Λίπσκι: Υπήρχαν 3-4 παράγοντες που αφορούσαν την Ελλάδα. Η δημοσιονομική προσαρμογή, έπειτα από ένα ελπιδοφόρο ξεκίνημα, σταμάτησε. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις δεν εφαρμόστηκαν. Παράλληλα με αυτό, η κατάσταση στην Ελλάδα ήταν πολύ δύσκολη και οποιαδήποτε λύση θα ήταν απαιτητική και θα περιλάμβανε δύσκολες αποφάσεις και εφαρμογή αυτών.  Υπήρχε πολιτικός διχασμός για το πρόγραμμα και όχι ευρεία στήριξη, κάτι που προφανώς ανέστειλε την πρόοδο, και την ίδια στιγμή, η κατάσταση στις διεθνείς αγορές και την ευρωπαϊκή οικονομία ήταν πιο δύσκολη απ' ό,τι αναμενόταν. Όλα αυτά ήταν μέρος του προβλήματος.

Θάνος Δημάδης: Από τη μεριά τους οι Βρυξέλλες κάνουν τη δική τους αυτοκριτική. Ο Πρόεδρος του  Euro Working Group Τόμας Βίζελ παραδέχεται για πρώτη φορά δημόσια τα λάθη που έγιναν τα τελευταία τρία χρόνια από τη μεριά των Ευρωπαίων.

Τόμας Βίζελ: Αν έκανα απολογισμό, θα έλεγα ότι το πιο σημαντικό που θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει διαφορετικά και που θα έπρεπε, αν και πάντα υπάρχουν λόγοι να το κάνεις έτσι, είναι ο χρόνος που χρειάστηκε για τη διαπραγμάτευση ορισμένων λύσεων και τα διαρκή εμπρός-πίσω ως προς το ζήτημα των διαρθρωτικών πολιτικών και μεταρρυθμίσεων. Και εκεί  νομίζω η πρόοδος τα τελευταία 3 χρόνια  ήταν πολύ πιο επισφαλής και άνιση.

Εκ μέρους της Τρόικα, έπρεπε εξαρχής να είχαν επιμείνει περισσότερο στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ώστε να ανακτήσει η Ελλάδα την ανταγωνιστικότητά της. Ίσως θα έπρεπε αρχικά να είχε δοθεί μεγαλύτερη έμφαση σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις απ' ό,τι προέβλεπαν τα προγράμματα.

Θάνος Δημάδης: Όμως οι ευθύνες δεν βαρύνουν μόνο την Τρόικα. Οι ελληνικές κυβερνήσεις, αντί για πραγματικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στη Δημόσια Διοίκηση, στους φοροεισπρακτικούς μηχανισμούς και την οικονομία, ακολούθησαν από την αρχή τον εύκολο δρόμο, αυτόν των οριζόντιων περικοπών, παραπέμποντας τις δύσκολες αποφάσεις για το απώτερο μέλλον.
Ο Έλμαρ Μπροκ, ευρωβουλευτής του χριστιανοδημοκρατικού κόμματος της Άνγκελα Μέρκελ, υποστηρίζει τη γερμανική άποψη ότι η πληγή στην Ελλάδα είναι το έλλειμμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Έλμαρ Μπροκ: Το σημαντικότερο πρόβλημα ήταν οι διαρθρωτικές αλλαγές. Αν δεν υπάρχει λειτουργική δημόσια διοίκηση, αν δεν υπάρχει φορολογική υπηρεσία να συλλέγει φόρους από τους πλούσιους, τότε θα πρέπει να πληρώνουν οι φτωχοί. Εάν χρειάζονται 1,5-2 χρόνια για ν' ανοίξεις νέα επιχείρηση στην αγορά, επειδή το κράτος δεν σου γίνει έγκριση νωρίτερα, αυτές οι διαρθρωτικές αλλαγές είναι σημαντικές για την ελληνική κρίση.

Η Γερμανία φερ' ειπείν έχει δώσει σε όλες τις υπό στήριξη χώρες, και στην Ελλάδα, τόσες πολλές πιστώσεις και υποστήριξη που ξεπερνούν τον ετήσιο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Ξεπερνούν τα 300 δισ. ευρώ. Ποιος περιμένει ότι θα δοθούν δεκάδες δισ.  ευρώ σε μία χώρα, αν εκείνη δεν προσπαθήσει να λύσει τα προβλήματά της; Οι Γερμανοί φορολογούμενοι ανησυχούσαν. Έλεγαν "Δικά μας είναι τα χρήματα που δίνονται, και πρέπει να γνωρίζουμε αν αξίζει να τα δώσουμε".

Θάνος Δημάδης: Ο Στίβεν Φάιντλερ, διευθυντής της Εφημερίδας Wall Street Jοurnal  στις Βρυξέλλες, εξηγεί τη στάση της Γερμανίας απέναντι στην Ελλάδα.

Στίβεν Φάιντλερ: Μερικές φορές νομίζω ότι αυτή η πολιτική οδηγείται από τον εφιάλτη των Γερμανών ότι κάποιος κάπου περνάει καλά με τα χρήματα των Γερμανών. Και απ' ό,τι φαίνεται αυτό φοβούνται οι Γερμανοί. Ότι δηλαδή οι άλλοι "την περνούν χαλαρά".

Θάνος Δημάδης: Από το Μάϊο του 2010 οι Έλληνες υπομένουμε καρτερικά το βασανιστικό μαρτύριο της σταγόνας στο οποίο μας υποβάλλουν οι δανειστές μας. Για την εκταμίευση κάθε μίας δόσης, κι ένας καινούργιος εκβιασμός. Πάντα με την υπόσχεση, ότι αυτό θα είναι ο τελευταίος.

Μαρκ Γουάισμπροτ (Οικονομολόγος- αρθρογράφος New York Times): Δεν είναι σοβαροί. Θέλουν να ωθήσουν την Ελλάδα στα όρια, να τη στήσουν στον τοίχο. Σαφώς δεν θέλουν η οικονομία της να καταρρεύσει για πάντα, αλλά θέλουν να τη "στύψουν" όσο περισσότερο μπορούν. Νομίζω ότι το βασικό σχέδιο είναι πολιτικό. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα είναι μικρή χώρα και χρειάζεται πολύ λίγα χρήματα για να λύσει το πρόβλημα του χρέους της σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη χώρα.

Από τη δική τους σκοπιά, σημασία έχει να τη "στύψουν" και πρέπει να θυμόμαστε ότι το σχέδιο είναι πολιτικό, όχι απλώς οικονομικό. Δεν αφορά μόνο στα κέρδη των τραπεζών. Θέλουν περικοπές σε συντάξεις, στην υγεία. Πρόκειται για τον πιο δεξιό, ακραίο καπιταλισμό αυτό που θέλουν. Είναι προσηλωμένοι σε αυτό. Ακόμα και ο Μάριο Ντράγκι έχει πει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αντέξει το κράτος πρόνοιας που έχει. Το οποίο δεν ισχύει βεβαίως.

Θάνος Δημάδης: Την ίδια περίοδο η ελληνική κυβέρνηση υιοθετεί χωρίς δεύτερη σκέψη τις υπεραισιόδοξες εκτιμήσεις των δανειστών μας: ότι το πρόγραμμα αποδίδει καρπούς, ότι νέες περικοπές σε μισθούς και συντάξεις δεν θα υπάρξουν, κι ότι σύντομα η Ελλάδα θα είναι ικανή να βγει και πάλι στις αγορές.

Τόμας Βίζερ (Πρόεδρος του Euro Working Group, Bρυξέλλες): Αν με ρωτάτε αν η Τρόικα υποεκτίμησε την κατάσταση, πράγματι αυτό συνέβη.

Θάνος Δημάδης: Η κυβέρνηση Παπανδρέου, συνειδητά ή μη, πέφτει στην παγίδα ενός παιχνιδιού που παίζεται πίσω από τις πλάτες της Ελλάδας. Όσο οι δανειστές μας ανέβαζαν τον πήχη των προσδοκιών για ένα πρόγραμμα στο οποίο ήξεραν ότι η χώρα μας δεν μπορεί να αντεπεξέλθει, τόσο πετούσαν το μπαλάκι των ευθυνών στην Ελλάδα για τους στόχους του μνημονίου που δεν έβγαιναν. Η Ελλάδα έτρεχε πίσω από προβλέψεις και στόχους που ήταν εκ των πραγμάτων αδύνατο να πετύχει. Κι όσο δεν τους πετύχαινε, τόσο της επιβάλλονταν νέα και νέα μέτρα.

Ζολτ  Ντάρβας  (οικονομολόγος του Ινστιτούτου Bruegel στις Βρυξέλλες):  Ένα ακόμα λάθος ήταν ότι κάθε φορά που το δημοσιονομικό έλλειμμα αυξανόταν περισσότερο απ' ό,τι ήταν αναμενόμενο, πάντα ζητούσαν όλο και περισσότερη λιτότητα. Όπως είπα, η Ελλάδα χρειαζόταν τη λιτότητα, όμως η πρόσθετη λιτότητα σε μια ήδη αδύναμη οικονομία σαφώς δεν οδηγεί πουθενά. Απλώς σε πάει κάτω και κάτω και κάτω.

 Θάνος Δημάδης: Ο γνωστός οικονομολόγος του Χάρβαρντ, Τζέφρεϊ Φράνκελ,    αναφερόμενος στις προβλέψεις της Τρόικας λέει χαρακτηριστικά:

Τζέφρεϊ Φράνκελ: Ένα από τα μεγάλα προβλήματα ήταν οι επίσημες προβλέψεις για την Ελλάδα, αλλά και για τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και στις ΗΠΑ κάνουμε τις δικές μας  υπεραισιόδοξες προβλέψεις οι οποίες δείχνουν μεγάλη ανάπτυξη και επίτευξη των στόχων μείωσης του ελλείμματος. Είναι πάντα υπεραισιόδοξες και κάθε χρόνο πέφτουν έξω.

Θάνος Δημάδης: Το ίδιο συμβαίνει και στην Ελλάδα.

Τζέφρεϊ Φράνκελ: Ναι. Και αφού ξεκίνησε η κρίση υπήρχαν τρελές προβλέψεις, εν μέσω λιτότητας, φοβερών περικοπών των κρατικών δαπανών στην Ελλάδα, και όμως προέβλεπαν ήπια ύφεση και μετά ανάκαμψη. Δε νομίζω ότι αυτό έγινε ποτέ πιστευτό. Και φυσικά υπήρξε σοβαρότατη και συνεχής ύφεση χρόνο με το χρόνο. Νομίζω αυτό είναι εκείνο που θα ανέμενες, όπως ακριβώς ανέμεναν οι πιο πολλοί ανεξάρτητοι οικονομολόγοι.

Θάνος Δημάδης: Ο Πρόεδρος του Euro Working Group Τόμας Βίζερ αποκαλύπτει το λόγο που οι προβλέψεις της Τρόικας ήταν τόσο υπεραισιόδοξες.

Τόμας Βίζερ: Ίσως τα κίνητρα να ήταν διαφορετικά αν οι προβλέψεις για την ανάπτυξη ήταν χαμηλότερες.

Θάνος Δημάδης: Πιο ρεαλιστικές.

Τόμας Βίζερ: Τότε θα μπορούσαν να ζητήσουν περισσότερα χρήματα, κάτι που δεν θα διευκόλυνε την κατάσταση.

Θάνος Δημάδης: Τρία χρόνια αφότου η χώρα μας μπήκε στο πρώτο μνημόνιο, ο επικεφαλής των οικονομολόγων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Ολιβιέ Μπλανσάρ, δημοσιοποιεί μία έκθεση.

4 Ιανουαρίου 2013 (Ανταπόκριση στον ALPHA από Ουάσιγκτον): Μέχρι σήμερα, Νίκο,  ξέραμε ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο κατηγορείται για το γεγονός ότι επιμένει σε τυφλές πολιτικές σκληρής λιτότητας. Σήμερα όμως έρχεται το ίδιο το Ταμείο να αποδοκιμάσει αυτές τις πολιτικές, με τον επικεφαλής των οικονομολόγων του κύριο  Μπλανσάρ, ότι υποεκτιμήσανε το κόστος της βαριάς πολιτικής λιτότητας σε χώρες μεταξύ άλλων φυσικά και της Ελλάδας...

Ντομένικο Λομπάρντι  (Οικονομολόγος Ινστιτούτου Brookings, Ουάσινγκτον): Το ΔΝΤ πήρε το μάθημά του από τις δεκαετίες του '80 και 90'. Κατά κάποιο τρόπο οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι εταίροι προσπαθούσαν να εφαρμόσουν όλες τις συνταγές του ΔΝΤ που ούτε καν το ίδιο το ΔΝΤ δεν εφαρμόζει πια.

Θάνος Δημάδης: Ο Πολ Τόμσεν αποκαλύπτει ότι ήταν οικονομικοί οι λόγοι που οι Ευρωπαίοι επέλεξαν μία βίαιη και όχι σταδιακή δημοσιονομική προσαρμογή για την Ελλάδα.

Πολ Τόμσεν: Τα προβλήματα της Ελλάδας είναι πολύ θεμελιώδη. Όταν πήγαμε εκεί το έλλειμμα ήταν 15% του ΑΕΠ. Μακράν το υψηλότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα. Συζητήσαμε με τους Ευρωπαίους εταίρους σας και συμφωνήσαμε ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε να προσαρμοστεί σε 2 χρόνια όπως περιμέναμε τότε, και καταλήξαμε ότι χρειάζονταν τουλάχιστον 4 χρόνια. Τώρα το ίδιο το ΔΝΤ υποστηρίζει ότι χρειάζονται 6 χρόνια.

Μπορεί πάλι να αναρωτηθεί κάποιος αν αυτά τα 6 χρόνια είναι ακόμη φιλόδοξο. Είναι πολύ φιλόδοξο αλλά τότε  δείτε και την άλλη πλευρά.  Τους τελευταίους 11 μήνες οι Ευρωπαίοι εταίροι σας έβαλαν περίπου 120 δισ. ευρώ στην ελληνική οικονομία η οποία έχει μέγεθος περίπου 180 δισ. ευρώ.

Σκεφτείτε γι' αυτά τα νούμερα. Οι φίλοι σας έδωσαν 120 δισ. ευρώ για να στηρίξουν μια οικονομία 180 δισ. ευρώ. Αν καθυστερούσε και άλλο η δημοσιονομική προσαρμογή θα χρειάζονταν περισσότερα χρήματα. Έτσι, δέχομαι ότι υπάρχει το ερώτημα: ποιος είναι ο λογικός ρυθμός προσαρμογής;

Πρέπει να καταλάβουμε ότι όσο πιο αργή είναι η δημοσιονομική προσαρμογή τόσο περισσότερα χρήματα απαιτεί από το εξωτερικό για χρηματοδότηση. Και αυτά είναι δύσκολα πολιτικά ζητήματα.

Θάνος Δημάδης: Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αποφεύγει τεχνιέντως να χρησιμοποιήσει τη λέξη "λάθος". Όμως η έκθεση Μπλανσάρ ήταν ένας τρόπος για το Ταμείο να πάρει αποστάσεις από τις πολιτικές σκληρής λιτότητας που ακολουθούσαν οι Ευρωπαίοι στη διαχείριση της ελληνικής, και όχι μόνο, κρίσης.

Ντέσμον Λάχμαν (Oικονομολόγος του American Enterprise Institute): Αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη συμβαίνει το εξής: Μεταξύ των εταίρων της Τρόικα, το ΔΝΤ είναι σαφώς ο πιο ήπιος εταίρος διότι έχει συνειδητοποιήσει ότι η πολλή δημοσιονομική προσαρμογή σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα δεν είναι καλή ιδέα και ότι πρέπει να διαγραφεί μέρος του χρέους. το ΔΝΤ πίεσε για διαγραφή του ελληνικού χρέους κι αυτό πρέπει να αναγνωριστεί στην κυρία Λαγκάρντ.

Στον τελευταίο γύρο διαπραγματεύσεων επέμεινε ότι πρέπει να υπάρξει ελάφρυνση χρέους στην Ελλάδα, κάτι που έτυχε σθεναρής αντίδρασης από την ΕΚΤ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Θάνος Δημάδης: Αν και η κυβέρνηση στο εσωτερικό της χώρας αφήνει να εννοηθεί ότι θα χρησιμοποιήσει το λάθος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για να επαναδιαπραγματευθεί το μνημόνιο, θέτει το θέμα σε μία ακαδημαϊκή βάση.

Συνέντευξη Τύπου Eurogroup,  Βρυξέλλες, 11/2/2013

Θάνος Δημάδης: Συζητήσατε για τους πολλαπλασιαστές και τη συζήτηση που άρχισε το ΔΝΤ; Άνοιξε η ελληνική αντιπροσωπεία τέτοια συζήτηση στο Eurogroup;

Γερόουν Ντάισελμπλουμ (Πρόεδρος Eurogroup): Έγινε σύντομη αναφορά, αλλά δεν μπήκαμε σε λεπτομερή συζήτηση. Ήταν μόνο μια ακαδημαϊκή συζήτηση για τον πολλαπλασιαστή.

Θάνος Δημάδης: Οι Βρυξέλλες ξεκόβουν αμέσως κάθε συζήτηση για αλλαγές στο μνημόνιο, δηλώνοντας ότι δεν αναγνωρίζουν κανένα λάθος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
 Άλλη μία συζήτηση για τυχόν αλλαγές και επαναδιαπραγμάτευση του ελληνικού μνημονίου μπαίνει και πάλι στο συρτάρι.

Για όσους κάλυψαν τα τελευταία τρία χρόνια το ρεπορτάζ από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην Ουάσινγκτον και τα Ευρωπαϊκά όργανα στις Βρυξέλλες είναι γνώριμη η εικόνα κυβερνητικών αξιωματούχων που άλλα πράγματα συμφωνούσαν με τους δανειστές μας στο εξωτερικό και άλλα πράγματα έλεγαν επιστρέφοντας στο εσωτερικό της χώρας. Το αποτέλεσμα; Πολλές  προειλημμένες αποφάσεις να παρουσιάζονται στον ελληνικό λαό ως εκβιασμοί της τελευταίας στιγμής από την Τρόικα.

Στις αρχές του 2011, η Τρόικα καλεί την κυβέρνηση να προχωρήσει γρήγορα στις αποκρατικοποιήσεις. Πρωθυπουργός και κυβερνητικά στελέχη εγκαλούν τους δανειστές μας ότι αναμειγνύονται σε εθνικά ζητήματα.

Γιάννης Ραγκούσης (Πρώην Υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης): Ο ελληνικός λαός σε κανέναν εκπρόσωπο δεν έχει δώσει καμία εντολή να παρεμβαίνει στην πολιτική ζωή του τόπου.

Θάνος Δημάδης: Στην πραγματικότητα όμως, η κυβέρνηση Παπανδρέου είχε ήδη συμφωνήσει στις ιδιωτικοποιήσεις υπογράφοντας το πρώτο μνημόνιο με τους δανειστές μας. Κάτι αντίστοιχο συνέβαινε μέχρι και σήμερα ακόμα με τις απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων.

Ερώτηση δημοσιογράφου: Επιμένουν οι εκπρόσωποι των δανειστών για απολύσεις, κ. Υπουργέ;

Γ. Στουρνάρας (Υπουργός Οικονομικών), 10/9/2012: Προσπαθούμε να τους πείσουμε στην ορθότητα των δικών μας επιχειρημάτων.

Θάνος Δημάδης: Όσο η κυβέρνηση κρυβόταν, οι απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων θεωρούνταν για την Τρόικα ειλημμένη απόφαση.

Βοστώνη, ΗΠΑ, Ιανουάριος 2013:

Θάνος Δημάδης:  Από την τελευταία φορά που σας συνάντησα για μια συνέντευξη σε αυτό το γραφείο - νομίζω ήταν περίπου τον Μάιο του 2011, πριν 1,5 χρόνο - υπήρχε κοινωνική αναταραχή στην Ελλάδα, πολιτική αβεβαιότητα, κοινωνική αστάθεια. Τίποτα δεν άλλαξε όλο αυτό το διάστημα. Και κυρίως η κοινωνική αναταραχή. Οι πολίτες είναι εξαγριωμένοι.

Νόαμ Τσόμσκι (καθηγητής Γλωσσολογίας και Φιλοσοφίας του ΜΙΤ): Και δικαίως. Έχουν πολλούς λόγους να είναι εξαγριωμένοι.

Θάνος Δημάδης:  Ο σημαντικότερος λόγος;

Νόαμ Τσόμσκι: Οι λόγοι είναι εσωτερικοί και εξωτερικοί. Στο εσωτερικό, η διαφθορά της πολιτικής και οικονομικής ελίτ σε αφήνει με το στόμα ανοιχτό. Καθημερινά αποκαλύπτονται διάφορα. Νομίζω σήμερα το πρωί υπήρξε άλλη μία αναφορά για ένα πολιτικό πρόσωπο που εξασφάλισε ότι οι συγγενείς του δεν θα καταβάλουν φόρους, και πράγματα σαν αυτά. Στο εσωτερικό επίπεδο, αυτός είναι λόγος για να εξαγριώνεται κανείς. Όμως και σε εξωτερικό επίπεδο, τα προγράμματα λιτότητας που επιβλήθηκαν από την Τρόικα - το ΔΝΤ έχει κάπως αποτραβηχτεί απ' αυτό - από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Ε.Ε. είναι καταστροφικά.

Και είναι βέβαιο ότι θα επιδεινώσουν την κατάσταση. Και αυτό ακριβώς κάνουν. Η ανάπτυξη έχει μειωθεί, η ανεργία έχει αυξηθεί, το χρέος είναι μεγαλύτερο από πριν. Τώρα γίνεται στην Ισπανία, σύντομα θα γίνει στην Ιταλία. Είναι μαρτύριο όχι μόνο από οικονομική αλλά και από κοινωνική άποψη. Και το μόνo επιχείρημα που μπορώ να δω γι' αυτό είναι ταξικά βασισμένο.
Όπως υπογράμμισε ο Μάριο Ντράγκι σε συνέντευξή του στη Wall Street Journal,  "καταστρέφεται το κοινωνικό συμβόλαιο". Δεν είπε ότι χαίρεται γι' αυτό, αλλά υποπτεύομαι ότι πολλοί χαίρονται.

Θάνος Δημάδης: Δεν βλέπετε κάποια ελπίδα στον ορίζοντα; Βλέπετε σχέδιο κοινωνικής καταστροφής;

Νόαμ Τσόμσκι: Υπάρχει μια μικρή ελπίδα από το εξωτερικό. Δεν γνωρίζω πολλά από το τι γίνεται στο εσωτερικό, αν δηλαδή έχουν αρχίσει να βάζουν σε τάξη "τα του οίκου τους". Απλά δεν γνωρίζω. Όμως  στο εξωτερικό υπάρχει  κάποια πρόοδος. Ανώτατος οικονομολόγος του ΔΝΤ έχει δώσει διαλέξεις και σθεναρές ομιλίες για το ότι αυτή είναι λάθος κατεύθυνση. Το ΔΝΤ δημοσίευσε μελέτη με 100-200 περιπτώσεις όπου είχε δοκιμαστεί η λιτότητα σε περιόδους ύφεσης και όλες είχαν αποτύχει. Όπως άλλωστε ήταν οικονομικά αναμενόμενο. Κάτι τέτοιο βλέπουμε και στην Ελλάδα, όχι ακριβώς το ίδιο, αλλά την ίδια λογική.

Θάνος Δημάδης: Πιστεύετε ότι οι πολίτες στην Ελλάδα έχουν λόγο να είναι απογοητευμένοι από τον τρόπο που η ελληνική κυβέρνηση διευθετεί τα ζητήματα στο εσωτερικό της χώρας;

Νόαμ Τσόμσκι:  Η ελληνική κυβέρνηση δεν φροντίζει για τα προβλήματα της χώρας. Αυτό είναι ένα παιχνίδι μεταξύ των πολιτικών και οικονομικών ελίτ που αλληλοπροστατεύονται για να προασπίσουν τα συμφέροντά τους. Έτσι μου φαίνεται.

*****
Την απομαγνητοφώνηση του 2ου video  θα τη βρείτε εδώ.