ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ

Δεν υπάρχει πρόοδος χωρίς σύγκρουση. Συνειδητά ή ασυνείδητα, άτομα και έθνη εμπλέκονται στον αέναο πνευματικό αγώνα της Συμπαντικής Εξέλιξης, έναν αγώνα για την επικράτηση της Αλήθειας κατά του ψέματος, της Δικαιοσύνης κατά της αδικίας, της Αγάπης κατά του μίσους - αγώνα που αντανακλάται στο υλικό πεδίο προκαλώντας, δυστυχώς, πολύ ανθρώπινο πόνο… Θέτοντας κανείς τον εαυτό του στην υπηρεσία της Αλήθειας υπηρετεί το ύψιστο συλλογικό συμφέρον.

**Η Αλήθεια υπάρχει, το ψέμα πρέπει να εφευρεθεί.
**"Θα γνωρίσετε την Αλήθεια και η Αλήθεια θα σας ελευθερώσει" Βίβλος
**"Η μεγαλύτερη απώλεια στον κόσμο είναι η διαφορά μεταξύ αυτού που είμαστε κι αυτού που θα μπορούσαμε να γίνουμε."
**"Όταν οι φιλόσοφοι βασιλέψουν και οι βασιλιάδες φιλοσοφήσουν, μόνο τότε θα ευτυχήσουν οι λαοί." Πλάτων
**"Η αξία του ανθρώπου καθορίζεται από το σκαλοπάτι της κλίμακας της αγάπης πάνω στο οποίο στέκεται." Τορκόμ Σαραϊνταριάν

Κυριακή, 1 Ιουνίου 2014

Κυνική Φιλοσοφία: Η αρετή είναι ο συντομότερος δρόμος προς την ευτυχία


Οι Κυνικοί είναι μια από τις μικρότερες Σωκρατικές σχολές. Ο Κυνισμός ήταν περισσότερο ένας τρόπος ζωής παρά ένα φιλοσοφικό σύστημα. Οι Κυνικοί θεωρούσαν ότι η ενάρετη ζωή ήταν ικανή και αναγκαία για την απόκτηση της ευτυχίας. Γι’ αυτό περιφρονούσαν τις συμβατικές αξίες, όπως τον πλούτο και την κοινωνική θέση, τα οποία νόμιζαν πως ήταν αντίθετα με τη φύση και τη λογική.

Οι συμβατικότητες για τους Κυνικούς ήταν συχνά παράλογες κι άξιζαν να περιγελούνται επειδή εμπόδιζαν την αρμονική ζωή με το να επιβάλλουν κώδικες συμπεριφοράς αντίθετους με τη φύση, τη λογική και την ελευθερία.
Για τους Κυνικούς η αρετή ήταν το μόνο καλό – και αρετή σήμαινε ζωή αυτάρκειας, καταστολής των επιθυμιών και περιορισμό των αναγκών.

Απέκτησαν τη φήμη φανατικών αντικομφορμιστών λόγω της αδιαφορίας τους προς την ευχαρίστηση και τη γνώμη των άλλων. Οι Κυνικοί περιγελούσαν τη σπουδαιότητα που αποδιδόταν στους Ολυμπιακούς αγώνες, τους "μεγάλους κλέφτες" που διηύθυναν τα Ιερά κι έκλεβαν απ’ αυτά, τους πολιτικούς, καθώς και τους φιλοσόφους που έτρεχαν στις αυλές τους, τη μόδα, καθώς και τις προσευχές για φήμη και περιουσία. Περιφρονούσαν επίσης και τις θεωρίες.  
Τα πρωταρχικά τους ενδιαφέροντα ήταν ηθικά, αλλά αντιλαμβάνονταν την ηθική περισσότερο σαν τρόπο ζωής παρά σαν δόγμα που χρειαζόταν επεξηγήσεις.

Από τη στιγμή που κάποιος απάλλασσε τον εαυτό του από τους κανόνες που εμπόδιζαν την ηθική ζωή μπορούσε να λέει πως ήταν αληθινά ελεύθερος. Γι’ αυτούς η άσκηση ήταν ουσιώδης. Τέτοια άσκηση επιτρέπει στον Κυνικό να κριτικάρει ελεύθερα τον ηλίθιο, και συχνά βίαιο, τρόπο ζωής των συγχρόνων του, υποτιμώντας συστηματικά τις πιο ρηχές αρχές του αρχαίου Αθηναϊκού πολιτισμού. Αντί ν' ασκούν το σώμα για χάρη μιας νίκης στους Ολυμπιακούς αγώνες ή στη μάχη, οι Κυνικοί ασκούσαν το σώμα τους για χάρη της ψυχής.

Ο Κυνικός τρόπος ζωής χαρακτηρίστηκε από τους ίδιους, αλλά και από τους Στωικούς που τους ακολούθησαν, ο συντομότερος δρόμος προς την αρετή. Παρόλο όμως που συχνά ισχυρίζονταν πως είχαν βρει το συντομότερο και ίσως πιο σίγουρο δρόμο για την ενάρετη ζωή, αναγνώριζαν τις δυσκολίες αυτής της οδού.

Η Κυνική Σχολή ιδρύθηκε από τον Αντισθένη, που ήταν οπαδός του Σωκράτη. Ο Κυνισμός υπήρξε περισσότερο ένας τρόπος ζωής παρά ένα φιλοσοφικό σύστημα.  Η αρετή, πρέσβευαν οι Κυνικοί, μπορεί να διδαχτεί. Το να προσδίδει κανείς αξία σε οτιδήποτε άλλο εκτός από την αρετή, όπως π.χ. στην απόλαυση, είναι επιζήμιο και πρέπει ν’ αποφεύγεται και ν' απορρίπτεται για να μην παγιδευτεί κανείς.

Οι Κυνικοί αντιτάσσονταν στο συμβατικό τρόπο ζωής διότι πίστευαν πως αυτός δεν ήταν ούτε ενάρετος ούτε φυσικός. Πίστευαν πως η κοινωνία προσδίδει αξία σε πράγματα που δεν φέρνουν ευτυχία, όπως στον πλούτο, την ομορφιά, την κοινωνική θέση, τη φήμη, τον καθωσπρεπισμό. Το ενάρετο άτομο πρέπει ν’ απορρίπτει αυτές τις συμβατικότητες.

Κατά τους Κυνικούς, η αρετή δεν απαιτεί πολλές γνώσεις. Οι συνηθισμένες χαρές της ζωής ήταν γι’ αυτούς όχι απλά αμελητέες αλλά και επιζήμιες στο βαθμό που παρεμπόδιζαν την ελεύθερη λειτουργία της θέλησης. Θεωρούσαν πως ο πλούτος, η δημοτικότητα και η δύναμη τείνουν να εκθρονίσουν την αυθεντία της λογικής και να διαστρεβλώσουν την ψυχή ώστε να στραφεί από το φυσικό στο αφύσικο και κίβδηλο.

Ο άνθρωπος υπάρχει για τον εαυτό του και μόνο μέσα στον εαυτό του, και ο ύψιστος σκοπός του είναι – πρέπει να είναι – η αυτογνωσία και αυτοπραγμάτωση, πάντα σε συμμόρφωση με τις υπαγορεύσεις της λογικής. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, η ανυποληψία και η φτώχεια είναι πλεονεκτήματα, επειδή στρέφουν τον άνθρωπο στον εαυτό του, αυξάνοντας την αυτοκυριαρχία του και εξαγνίζοντας τη διανόησή του από την εξωτερική σκουριά. 

Ο καλός άνθρωπος είναι ο σοφός άνθρωπος – αυτός που δεν επιθυμεί τίποτα, όπως οι θεοί, δηλαδή ο αυτάρκης. Η ίδια η ουσία της Κυνικής φιλοσοφίας ήταν η άρνηση των ευεργετημάτων μιας κοινωνίας που είναι ντυμένη σε συσσωρευμένη προσποίηση μιας εξελιγμένης συμβατικότητας. 

Απ’ ό,τι μπορούμε να γνωρίζουμε, οι Κυνικοί δεν ανέπτυξαν μεταφυσικές θεωρίες, επιστημολογία ή φιλοσοφία της γλώσσας. Μάλιστα, έχει αναφερθεί πως ο Διογένης είχε ειρωνευτεί τον Πλάτωνα για την έρευνά του σ’ αυτούς τους τομείς. Αλλά ακόμη και σχετικά με την ηθικολογία, οι Κυνικοί δεν ήταν συστηματικοί φιλόσοφοι. 

Μια από τις αιτίες της αποξένωσής τους από την κοινωνία ήταν ότι θεωρούσαν τους εαυτούς των πολίτες του κόσμου, μέλη μιας παγκόσμιας κοινότητας κι όχι ενός έθνους ή μιας πόλης. 

Περισσότερα στο δωρεάν ηλεκτρονικό βιβλίο μου "Ανθρωπον Ζητώ", εδώ.