ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ

Δεν υπάρχει πρόοδος χωρίς σύγκρουση. Συνειδητά ή ασυνείδητα, άτομα και έθνη εμπλέκονται στον αέναο πνευματικό αγώνα της Συμπαντικής Εξέλιξης, έναν αγώνα για την επικράτηση της Αλήθειας κατά του ψέματος, της Δικαιοσύνης κατά της αδικίας, της Αγάπης κατά του μίσους - αγώνα που αντανακλάται στο υλικό πεδίο προκαλώντας, δυστυχώς, πολύ ανθρώπινο πόνο… Θέτοντας κανείς τον εαυτό του στην υπηρεσία της Αλήθειας υπηρετεί το ύψιστο συλλογικό συμφέρον.

**Η Αλήθεια υπάρχει, το ψέμα πρέπει να εφευρεθεί.
**"Θα γνωρίσετε την Αλήθεια και η Αλήθεια θα σας ελευθερώσει" Βίβλος
**"Η μεγαλύτερη απώλεια στον κόσμο είναι η διαφορά μεταξύ αυτού που είμαστε κι αυτού που θα μπορούσαμε να γίνουμε."
**"Όταν οι φιλόσοφοι βασιλέψουν και οι βασιλιάδες φιλοσοφήσουν, μόνο τότε θα ευτυχήσουν οι λαοί." Πλάτων
**"Η αξία του ανθρώπου καθορίζεται από το σκαλοπάτι της κλίμακας της αγάπης πάνω στο οποίο στέκεται." Τορκόμ Σαραϊνταριάν

Τρίτη, 26 Αυγούστου 2014

Η τελευταία συνέντευξη του Εμμανουήλ Κριαρά (1906 - 2014)


Ο Εμμανουήλ Κριαράς έφυγε από τη ζωή με απόλυτη πνευματική διαύγεια, σε ηλικία 108 ετών!
Πριν από ένα έτος είχε πει ότι δεν ήλπιζε τόσο μακρά ζωή και ότι δεν ήθελε πια να ζήσει άλλο.

Με αφορμή τον θάνατο του καθηγητή, «ΤΑ ΝΕΑ» αναδημοσίευσαν τη συνέντευξη που έδωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τη Βίκυ Χαρισοπούλου στις 28 Νοεμβρίου 2013, ανήμερα των 107ων γενεθλίων του.

Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:

«Το ξέρω καλά. Οι περισσότεροι - ειδικά κάποιοι νεόκοποι από τις τηλεοράσεις που έρχονται να με δουν, να μου ζητήσουν 'δηλώσεις', δεν είναι γιατί γνωρίζουν και εκτιμούν το έργο και την προσωπικότητά μου. Είναι η ηλικία μου που τους κάνει εντύπωση. 
Δεν επεπόθησα ξέρετε τόσο μακρύ βίο... Έγινε. Δεν θέλω πια άλλο να ζήσω.
Η χαρά μου (η αγαπημένη μου σύζυγος) έφυγε.
Ο έρωτας – τον οποίο η ύπαρξή της και μόνο μου ενέπνεε, ο έρωτας για τη ζωή, τη δημιουργία και την εργασία, για τη δημιουργία, δεν υπάρχει πια.
Οπότε, σας ευχαριστώ για τις ευχές και τα δώρα αλλά... είναι πλέον περιττά. Και η εποχή μας δεν το θέλει το περιττό..»

Ο Εμμανουήλ Κριαράς, ο φιλόλογος, ομότιμος καθηγητής της Φιλοσοφικής σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, “η γηραιότερη εν ζωή προσωπικότητα της Ελλάδας” (σύμφωνα με τις ηλεκτρονικές εγκυκλοπαίδειες) σβήνει σήμερα τα 107 κεριά των... περασμένων ημερών του. Γεννήθηκε στις 15 (με το Ιουλιανό ημερολόγιο που ίσχυε τότε) /28 Νοεμβρίου του 1906 στον Πειραιά.

Με αφορμή αυτά τα 107α γενέθλια, με αιτία την απόλυτη πνευματική του διαύγεια (παραμένει παρά τα κινητικά προβλήματα που αντιμετωπίζει εσχάτως, πνευματικά διαυγέστερος πολλών εξ ημών των ηλικιακά νεωτέρων...), αλλά και τη ματαιωμένη προ πολλού ανάγκη όλων μας για τη διατήρηση των “προτύπων”, μια “συμβουλή” για τη διαμόρφωση μεθόδων συνέχειας, το ΑΠΕ-ΜΠΕ επιχείρησε μια ακόμη συζήτηση με τον υπεραιωνόβιο καθηγητή.

Ζει πάντα εκεί, στο διαμέρισμα του δευτέρου ορόφου της οδού Αγγελάκη, ανάμεσα σε βιβλία, χαρτιά, στυλό, λεξικά, φωτογραφίες (κυρίως της συζύγου του), μερικές παλιές πολυθρόνες, μια κλειστή (πάντα) τηλεόραση, λίγες εφημερίδες (“δεν αγοράζω πια τέσσερις την ημέρα, τις μείωσα... δεν έχουν πια ειδήσεις” λέει μάλλον απογοητευμένος) και την... “απέραντη στοργή που μου δείχνει η Αρτέμιδα, την οποία ευχαριστώ” (συμπληρώνει εμφατικά)...

Τα σημερινά του γενέθλια (τιμώνται πάντα από τους φίλους και συνεργάτες του- ή έστω όσους απ' αυτούς απέμειναν εν ζωή), “θα είναι κάτι λιτό. Απλώς θα μαζευτούμε να φάμε μαζί. Η εποχή δεν επιτρέπει πλέον τα περιττά...”.

“Δεν ήλπιζα τόσο μακρά ζωή... Θυμάμαι – ξέρετε – τον κομήτη του Χάλεϋ, την εμφάνιση του Βενιζέλου, παρέστην – μικρό παιδί – σε ένοπλο συλλαλητήριο στην Κρήτη...”.

“Δεν θέλω πλέον να ζω. Θέλω να διατηρήσω την αισιοδοξία μου αλλά δεν μου το επιτρέπουν τα 'πράγματα', όπως έχουν καταστεί. Και σε κοινωνικό και σε προσωπικό επίπεδο. Κοινωνικά, μ' αυτή την κατάπτωση την οικονομική, αλλά όχι μόνο. Είναι πολιτικό το πρόβλημα και βεβαίως και πρόβλημα παιδείας. Ο Έλληνας έχει τον... ηρωισμό να θαυμάζει τους αρχαίους - χωρίς, όμως, να τους γνωρίζει, ούτε να τους καταλαβαίνει. Έτσι, γιατί τον βολεύουν...

Παράλληλα, φροντίζει για τον διορισμό του 'ανάξιου' συνήθως παιδιού του σε βάρος του άξιου παιδιού του διπλανού, ο οποίος δεν έχει τις ίδιες... γνωριμίες, φροντίζει να δουλεύει όσο το δυνατό λιγότερο, να πάει αργότερα και να φεύγει νωρίτερα από τη δουλειά του, να βάζει στην τσέπη του ό,τι και όσο μπορεί ο καθένας – όχι μόνο οι πολιτικοί  απ' αυτά που δεν του ανήκουν, να μισεί και να υπονομεύει τον 'άλλο', να...”.

-Δηλαδή, “μαζί τα φάγαμε”;

-“Ενέχει μια μεγάλη αλήθεια αυτή η ρήση. Υπό την έννοια της νοοτροπίας που έχει επικρατήσει. Λείπει η εθνική αλληλεγγύη και επικρατεί – ακόμα και σήμερα εν μέσω αυτής της ανθρωποφονικής κρίσης – το ατομικό συμφέρον”.

-Ψηφίζετε; Πώς μορφοποιείται  στα ελληνικά πολιτικά δεδομένα του σήμερα  το όραμά σας περί του δημοκρατικού σοσιαλισμού ως “τη μόνη λύση”;

-“Μέχρι πρόσφατα το έκανα. Τώρα δεν με βαστούν τα πόδια μου να πάω στο εκλογικό κέντρο. Είχα τοποθετηθεί και στο ψηφοδέλτιο επικρατείας του ΠΑΣΟΚ. 
Μου είχε τηλεφωνήσει τότε ο κ. Πετσάλνικος για να ζητήσει την έγκρισή μου και του είχα πει θυμάμαι – ότι αποδέχομαι, αλλά... θα ήθελα να είναι πιο σοσιαλιστικό το κόμμα... 
Δυστυχώς, δεν τα κατάφερε... 
Ύστερα... όχι, όχι δεν είμαι υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν έχω εμπιστοσύνη σ' αυτά που λέει ο κ. Τσίπρας, ούτε το ΚΚΕ. Τον κομμουνισμό τον γνωρίσαμε στη Ρωσία έτσι όπως εφαρμόστηκε ... 
Ήμουν υπέρ του κ. Κουβέλη. Πίστευα πως είναι αυτός που εκφράζει μια αριστερή πολιτική, αλλά δημοκρατική. Όπως ήταν και το όνομα του κόμματός του. Είναι λυπηρό, όμως, το ότι και σ' αυτό τον πολιτικό χώρο υπήρξαν εσωτερικές διαφωνίες και διασπαστικές κινήσεις που οδήγησαν και στην αποχώρησή του από την κυβέρνηση”.

-Κι αν σας ρωτούσα και πάλι, “τι να κάνουμε”;

-“Πρώτον οι νέοι να μην φεύγουν στο εξωτερικό. Να μάθουν να επιμένουν και να υπομένουν. Χάνουμε το αίμα μας ως έθνος με τη φυγή των νέων.
Δεύτερον: ΝΑ μείνουν εδώ, να δουλέψουν, να αγαπήσουν την εργασία, να μην απεργούν (ειδικά οι δάσκαλοι, οι γιατροί...) 
Και τρίτον... εγώ να φύγω... Κουράστηκα πια. Δεν θέλω άλλο να ζω για να βλέπω αυτή την κατάσταση”.

-Είναι που εξέλειπε ο έρωτας; Έτσι όπως το θέσατε προ ολίγων ετών – υπό την έννοια της αέναης επιδίωξης του ιδανικού;

-“Επίστεψα βαθιά στον έρωτα! Αρκεί βέβαια να έχει εκδήλωση και από τις δύο πλευρές. Προσωπικά, έζησα ευτυχισμένο βίο. Η γυναίκα μου, με την οποία έζησα 65ετή κοινό ευτυχισμένο βίο, κατανοούσε, κι εγώ εκείνη. 
Ερωτευτήκαμε και οι δύο την εργασία, τη δημιουργία, ο ένας τον άλλο...
Επίστεψα πολύ στον έρωτα... Είναι αυτός που σε βοηθά να ζεις και να δημιουργείς. Είναι αυτό που λείπει ίσως σήμερα...”.

-Και η έλλειψη απογόνων; Είναι κάτι που αν μπορούσατε θα αλλάζατε;

-“Είναι γεμάτο το σπίτι, οι βιβλιοθήκες με... απογόνους μου (τα βιβλία του). Το πρόβλημα υγείας της συζύγου μου δεν μας επέτρεψε να αποκτήσουμε παιδιά. Είναι ένα στοίχημα η τεκνοποιία... Και αποδεικνύεται ότι είναι ευτύχημα ή δυστύχημα... 
Τελικώς, ευτυχώς που δεν έχω παιδιά. Τουλάχιστον – αν και τα δικά μου παιδιά θα ήταν σήμερα πολύ μεγάλα  δεν θα χρειαζόταν και θα κινδύνευαν να αναγκαστούν να φύγουν από τη χώρα... λόγω της κρίσης”...

...“Τη βλέπω ξέρετε πολύ συχνά στον ύπνο μου... (τη σύζυγό του Αικατερίνη Στρυφτού-Κριαρά). Θα ήθελα και να ...αναστηθεί, αλλά δεν γίνεται”.

“Είμαστε τραγικές μορφές. Το γεγονός ότι έχουμε συνείδηση δεν νομίζω ότι είναι στοιχείο ουσιαστικής ευτυχίας. Ο άνθρωπος ζει πιο ευτυχισμένα όταν δεν έχει συνείδηση της τραγικότητας της ζωής του. Εγώ  – δυστυχώς – την έχω. Επιθυμία μου είναι πλέον να μη ζήσω. Είναι βάρος πια η ζωή μου” έλεγε προ επταετίας – μόλις που είχε “κατακτήσει” το “Αιωνόβιος”.

Άλλαξε σύντομα γνώμη. Δυο-τρία χρόνια μετά, δήλωνε: “Όχι δεν φοβάμαι το θάνατο. Δεν θέλω όμως να πεθάνω αμέσως... Θέλω να ολοκληρώσω τις εκκρεμότητες των κειμένων μου".

“Απόλογος Βίου”: Είναι αυτές οι εκκρεμότητες που ολοκλήρωσε ήδη. Το τελευταίο βιβλίο του βρίσκεται ήδη στο τυπογραφείο κι έχει τον τίτλο “Απόλογος Βίου”.

“Προσθέτω ό,τι ίσως παρέλειψα στις προηγούμενες εργογραφίες και βιογραφίες μου. Αυτά που σας είπα στις κατά καιρούς συζητήσεις μας. Για τη ζωή μου, τη Γυναίκα μου, τις δραστηριότητες μου».

Αν με ρωτάτε τι γεύση ένιωσα από την τελευταία συνέντευξη του μακαρίτη, πλέον, Εμμανουήλ Κριαρά, θα σας απαντήσω "πικρή".  Ο καθηγητής θα προτιμούσε να ζει χωρίς συνείδηση, διότι είμαστε τραγικές μορφές, και θεωρούσε ευτύχημα που δεν είχε παιδιά
Κατά την ταπεινή μου άποψη, τα λόγια αυτά του καθηγητή αποπνέουν μια απογοήτευση που απαξιώνει την ανθρώπινη ζωή. 
Εξάλλου, οι συμβουλές του, όπως, να μην φεύγουν οι νέοι, είναι ρηχές... " Να μείνουν εδώ, να δουλέψουν και να αγαπήσουν την εργασία" είπε. Σωστά. Ποια εργασία όμως; Την ανύπαρκτη;
Όσο για την αποδοχή του να μπει ως διακοσμητικό στοιχείο στο ψηφοδέλτιο επικρατείας του αμαρτωλού ΠΑΣΟΚ, αυτό δείχνει πολιτική ανωριμότητα και ίσως κάποια ματαιοδοξία.
Θα περίμενα πιο συγκεκριμένες προτάσεις από έναν υπεραιωνόβιο Δάσκαλο που έζησε δύο παγκόσμιους πολέμους και έναν εμφύλιο... Θα περίμενα να μας μιλήσει, π.χ., για τα εγγενή αδιέξοδα της πελατειακής-κομματικής "δημοκρατίας", που κατακερματίζει την κοινωνία και προάγει τις διαμάχες και την αντιπαλότητα, και να υποδείξει ένα πιο ενωτικό πολίτευμα, να καταγγείλει τη διαφθορά των εκάστοτε κυβερνήσεων, τη διαπλεκόμενη Δικαιοσύνη, το κρατικό μπάχαλο, την αποστασία της Εκκλησίας, κλπ., κλπ... 

Σε κάθε περίπτωση τον θαυμάζω για το αξιόλογο συγγραφικό του έργο και τον μακαρίζω για την ευλογία να ζήσει 108 έτη με πλήρη νοητική διαύγεια και δημιουργικότητα
Ας αναπαυθεί η ψυχή του τώρα που απαλλάχτηκε από την τραγικότητα της ζωής ... 
Να συναντήθηκε άραγε με την αγαπημένη του σύζυγο Αικατερίνη;