Πλούταρχος: Η μεγαλύτερη αρρώστια της ψυχής είναι η άγνοια

Ζούμε περισσότερο άθλια ζωή λόγω της τύχης ή του ίδιου του εαυτού μας; (ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ)

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΟΤΕΡΟΝ ΤΑ ΨΥΧΗΣ 
Ή ΤΑ ΣΩΜΑΤΟΣ ΠΑΘΗ ΧΕΙΡΟΝΑ

Ο Όμηρος, αφού παρατήρησε τα θνητά γένη των ζωντανών πλασμάτων και τα συνέκρινε μεταξύ τους ως προς τη ζωή και τις συνήθειές τους, διακήρυξε πως τίποτα δεν είναι το πιο αξιολύπητο από τον άνθρωπο απ’ όλα όσα ανασαίνουν και κινούνται πάνω στη γη, αποδίδοντας στον άνθρωπο το ατυχές πρωτείο στην υπεροχή των κακών. 

Ο δανειζόμενος γίνεται δούλος σε δούλους του χρήματος

(Μα)θητεία

Του Στάθη Σταυρόπουλου

Καλημέρα σας! Οι γιορτές συνεχίζονται, για άλλους με τη μελαγχολία τους, για άλλους σαν ένα «Άρλεκιν» με το οποίο κανείς ξεχνιέται και για άλλους σαν μια σκυλοκατάσταση με πίστες, πιάτα, σπάσ’ τα και λαμέ λαμπάκια.

Τα "ΠΕΡΙ ΣΑΡΚΟΦΑΓΙΑΣ" του Πλούταρχου

TI EΛΕΓΕ Ο ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ 

Στη συλλογή του «Ηθικά» ο Πλούταρχος αναζητά την εφαρμογή της αρετής στην πρακτική πλευρά της ζωής. Στους «Περί σαρκοφαγίας» λόγους του μάλιστα προβληματίζεται έντονα. Προφανώς απαυδημένος από τα ελληνορωμαϊκά συμπόσια αναρωτιέται πώς γίνεται – έχοντας στη διάθεσή μας τέτοια νόστιμη ποικιλία από φρούτα, λαχανικά και καρπούς – να θέλουμε με το ζόρι να νοστιμίσουμε τη ματωμένη σάρκα ενός ζώου «σβήνοντας με μύρια καρυκεύματα τη γεύση του αίματος» για να μπορέσουμε να τη φάμε.

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ, περί ωφελιμότητας των εχθρών μας

Στις δημοκρατίες, τα αντίπαλα κόμματα θεωρούνται "εχθροί", αφού το καθένα μονοπωλεί αλαζονικά την αλήθεια και την κοινωνική δικαιοσύνη. Στην περίπτωση τη δική μας, μάλιστα, όλα τα κόμματα του κατ' ευφημισμό "συνταγματικού τόξου" έχουν έναν κοινό εχθρό, τη Χρυσή Αυγή. 

Αντί όμως να την πολεμούν αμείλικτα, και μάλιστα με μη συνταγματικό τρόπο, ο Πλούταρχος τους λέει να ψάξουν να βρουν σε τι μπορούν να ωφεληθούν από τον κοινό αυτό εχθρό που λέει και πολλές αλήθειες. 

Αυτό ισχύει βέβαια και για τη Χρυσή Αυγή. Και τα εχθρικά προς αυτήν κόμματα του λεγόμενου "συνταγματικού τόξου" λένε πολλές αλήθειες από τις οποίες μπορεί κι αυτή να ωφεληθεί.

Ας δούμε τώρα μερικά σχετικά αποφθέγματα του Πλούταρχου:

* Ο άνθρωπος που έχει μυαλό ακόμη και από τους εχθρούς του ωφελείται.

* Στους σώφρονες δεν είναι αρκετό να μη βλάπτονται από τους εχθρούς. Επιδιώκουν και να ωφελούνται από εκείνους που τους εχθρεύονται ώστε, τελικά, δεν φαίνεται τολμηρό να πούμε ότι δεν θα μπορούσε ίσως να ζήσει κανείς χωρίς εχθρούς.

* Όπως μερικοί ωφελούνται από τις αρρώστιες του σώματος, διότι αναπαυόμενοι ψυχικά και σωματικά ανασυγκρότησαν τον εαυτό τους, έτσι πρέπει να καταλάβεις ότι και ο εχθρός είναι ωφέλιμος, παρόλο που σε μερικά πράγματα είναι βλαβερός και δυσκολομεταχείριστος.

* Οι άνθρωποι που είναι δυνατοί στο πνεύμα και φρόνιμοι μπορούν να αξιοποιούν προς όφελός τους ακόμη και την εχθρική διάθεση των άλλων.

* Οι εχθροί ποτέ δεν μας ξεχνούν, είτε ασθενούμε, είτε χρωστάμε, είτε είμαστε σε διάσταση με τη γυναίκα μας, κλπ. Απεναντίας παρακολουθούν τα σφάλματά μας προσπαθώντας να επωφεληθούν από αυτά.

* Όπως τα όρνια μαζεύονται στα σαπισμένα πτώματα ζώων, ενώ τα καθαρά και υγιή δεν τα πειράζουν, έτσι και τα σφάλματά μας, και γενικά οι κακές πράξεις μας, τραβούν κοντά μας τους εχθρούς μας, που παίρνοντας αφορμή από αυτά προσπαθούν να μας βλάψουν.

* Προσέχοντας κανείς τη ζωή του, μην κάνοντας πράξεις απερίσκεπτες και μη λέγοντας λόγια ανεύθυνα, θα μπορούσε ν' αποφύγει πολλές από τις αντιδράσεις και επιθέσεις του εχθρού. 

*Ο φόβος του εχθρού κάνει τον άνθρωπο να προσέχει τον εαυτό του και να προσαρμόζει ανάλογα τη ζωή του. Δυστυχώς ο άνθρωπος, όταν κάνει λάθη, ντρέπεται περισσότερο τους εχθρούς παρά τους φίλους του.

* Όπως ο βορειοανατολικός άνεμος μαζεύει τα σύννεφα, έτσι και η κακή ζωή συγκεντρώνει τις κατηγορίες των εχθρών μας.

*Η κοροϊδία του εχθρού εναντίον μας είναι ωφέλιμη. Ώστε σωστά ο Αντισθένης είχε πει ότι ο άνθρωπος που θέλει να σωθεί έχει ανάγκη τόσο από τις συμβουλές καλών φίλων όσο και από την κοροϊδία των διάπυρων εχθρών του. Και οι μεν και οι δε τον διορθώνουν όταν σφάλλει.

* Επειδή οι φίλοι δεν μας λένε πάντα την αλήθεια αλλά συχνά μας κολακεύουν, πρέπει ν' ακούμε την αλήθεια από τους εχθρούς μας.

* Όταν ο εχθρός αναδεικνύει και ελέγχει την κακία μας, αντί να αναρωτιόμαστε ποια είναι η πρόθεση του εχθρού, ας κοιτάξουμε τι έργο γίνεται ή μπορεί να γίνει στο εσωτερικό μας ώστε να βγούμε κερδισμένοι.

*Η κοροϊδία που μας κάνουν για κάποιο ελάττωμα της ψυχής μας αποβαίνει τελικά προς όφελός μας.

* Όταν ακούσει κανείς κοροϊδία από τους εχθρούς του, να προσπαθεί ν' απαλλαγεί από εκείνο για το οποίο τον κοροϊδεύουν με μεγαλύτερη προθυμία από εκείνη με την οποία καθαρίζει το ρούχο του από μια κηλίδα.

*Όταν ειπωθεί κάτι εναντίον μας που νομίζουμε ότι δεν είναι αλήθεια δεν πρέπει να το καταφρονούμε αλλά να φροντίσουμε να δούμε μήπως πράγματι έχουμε τα κακά για τα οποία μας κατηγορούν και να τα αποδιώξουμε από πάνω μας.

* Τι μας εμποδίζει να πάρουμε για άμισθο δάσκαλο τον εχθρό και να μάθουμε για τα ελαττώματά μας εκείνα που δεν γνωρίζουμε ότι έχουμε; Διότι ο εχθρός αισθάνεται πολύ περισσότερα παρά ο φίλος.

*Δεν υπάρχει τίποτα το ευγενέστερο από το να μένει κανείς απείραχτος όταν ο εχθρός του τον κακολογεί και να μην τον εκδικείται όταν του δίδεται ευκαιρία.

*Όποιος δείχνει συμπάθεια στον εχθρό του που σφάλλει και δεν διστάζει να τον επαινεί και να τον τιμά όταν προοδεύει δίκαια, και επίσης να τον βοηθά όταν έχει ανάγκη, τότε αυτό είναι η μεγαλύτερη ωφέλεια για την ψυχή του. Μάλιστα, έτσι θα καταφέρει να μη ζηλεύει τους φίλους και τους συγγενείς του όταν ευτυχούν ή έχουν επιτύχει κάτι σημαντικότερο από τους ίδιους.

* Η έχθρα που εισάγουμε στην ψυχή μας με το μίσος εναποθέτει συγχρόνως το φθόνο, τη ζηλοτυπία, τη μνησικακία και τη χαιρεκακία που είναι δηλητήρια για την ψυχή διότι παραλύουν κάθε ευγενή δραστηριότητα. 

* Όπως είπε, ο Πλάτων, όλος ο χρυσός της γης, που βρίσκεται πάνω ή κάτω απ' αυτήν, και όλα τα αξιώματα και η δόξα, δεν είναι αντάξια της αρετής.

********
Αυτά τα ολίγα από τον Πλούταρχο (45 μ.Χ.- 120), και αναρωτιέμαι τι περισσότερο είπε ο Χριστός στην περίφημη "Επί του Όρους Ομιλία";