Στοχασμοί από «Τα εις εαυτόν» του Μάρκου Αυρηλίου

Από το Βιβλίο Γ´

Σώμα, Ψυχή, Νους, δαίμων

*Εις το σώμα ανήκουν οι αισθήσεις,
*Εις την ψυχή ανήκουν οι ορμές,
*Εις το νου ανήκουν οι αρχές.

--Το να έχεις κατ’ αίσθηση αντιλήψεις είναι ιδιάζον και δια τα ζώα.
--Το να παρασύρεσαι σπασμωδικώς από τις ορμές είναι ιδιάζον χαρακτηριστικό και των θηρίων…
--Και το να έχει κανείς το νου οδηγό για όσα θεωρεί καθήκοντά του, είναι ιδιάζον και στους μη πιστεύοντας στους θεούς, και εις τους εγκαταλείποντας την πατρίδα τους, και στους δυναμένους να πράξουν οτιδήποτε, αρκεί να έχουν κλείσει τη θύρα όπισθεν αυτών.

Εάν, λοιπόν, όλα τ' άλλα είναι κοινά εις τα αναφερθέντα όντα, ιδιάζον εις τον καλό άνθρωπο είναι ν’ αγαπά και να δέχεται με ευχαρίστηση όσα συμβαίνουν και του λαχαίνουν, και ν’ αφήνει άσπιλο τον δαίμονα (πνεύμα) τον εγκατεστημένο εις το στήθος του, και να μην τον ενοχλεί με άτακτη σωρό παραστάσεων, αλλά να τον διατηρεί σε γαλήνη, εφόσον ακολουθεί τιμίως τα του Θεού, και δεν λέγει τίποτα που ν' αντιβαίνει στην αλήθεια και δεν πράττει τίποτα που ν' αντιβαίνει στο δίκαιο.

Και εάν ακόμη τον εγκαταλείψουν οι πάντες, επειδή ζει απλά και με ευλάβεια και με ανοιχτή καρδιά, δεν έχει κακία εναντίον κανενός απ’ αυτούς, και δεν παρεκτρέπεται από το δρόμο που οδηγεί στο τέρμα της ζωής, όπου πρέπει κανείς να εισέλθει με καθαρή καρδιά, ήρεμη ψυχή, έτοιμος και ευρισκόμενος εκουσίως σε αρμονία με τη μοίρα του.

Από το Βιβλίο Δ´

Διαλογισμός

Οι άνθρωποι ζητούν κάποιο μέρος για ν’ αποσυρθούν: εξοχές, παραλίες, όρη. Και εσύ συνήθισες να λαχταράς τα παρόμοια. Εν τούτοις, όμως, όλα αυτά είναι ανόητα πράγματα, εφόσον υπάρχει η δυνατότητα ν’ αποσυρθείς στον εαυτό σου όποια ώρα θελήσεις.

Διότι πουθενά δεν μπορεί ο άνθρωπος, άμα αποσυρθεί, να βρει περισσότερη ηρεμία και αταραξία, παρά εις την ψυχή του, μάλιστα δε όταν έχει εντός αυτού τέτοια στοιχεία στα οποία άμα βυθιστεί θα βρει αμέσως γαλήνη. Και όταν λέω γαλήνη, εννοώ αρμονία.

Συνεχώς, λοιπόν, να δίνεις στον εαυτό σου αυτό το καταφύγιο και ν’ ανανεώνεσαι. Αλλά σύντομα και βιαστικά πρέπει να είναι όσα θα σου έλθουν στο νου, αποκλείοντας και διώχνοντας όλα τα δυσάρεστα, ώστε να μην αγανακτείς για εκείνα στα οποία επανέρχεσαι.

Αλλά γιατί ν’ αγανακτείς; Θα αντιμετωπίσεις την κακία των ανθρώπων με κακία; Όταν αναλογιστείς τη ρήση ότι τα λογικά όντα έγιναν το ένα για το άλλο, και ότι το ν’ ανεχθείς τις κακίες αποτελεί μέρος της δικαιοσύνης• και ότι όλοι σφάλλουν ακουσίως• και ότι αφού είχαν έχθρες μεταξύ τους, υποπτεύθηκαν, μίσησαν, χτυπήθηκαν με όπλα, στο τέλος ξαπλώθηκαν για τελευταία φορά και έγιναν στάχτη, πάψε επιτέλους να αγανακτείς!