Γράφει ο Κωνσταντίνος Ρωμανός, καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Αιγαίου
Μετατοπίζοντας τις έννοιες...
Στην Πολιτική Ορθότητα, ισχύει ό,τι είπαμε για την Αποδόμηση: δρα επιλεκτικά, αποδομεί τους εχθρούς και αναδομεί, θα λέγαμε, τους φίλους... τους «διαφορετικούς». Ένας τρόπος για να ορισθεί η μεθοδολογία της είναι οι μετατοπίσεις εννοιών.
Ας δούμε μερικά παραδείγματα από τα αγγλοσαξονικά αποθέματα:
Ο πατριώτης λέγεται υπερπατριώτης ή εθνικιστής (αποδομείται).
Η λέξη gang (συμμορία) αντικαθίσταται από τη λέξη youth group, δηλαδή, ομάδα νεολαίων (αναδομείται).
Η λέξη conservative (συντηρητικός) αποδίδεται right wing extremist (ακροδεξιός εξτρεμιστής) – αποδομείται.
Η λέξη torture (βασανιστήριο) αντικαθίσταται από έναν όρο εξίσου ηθελημένα ασαφή με τον ρεπούσιο «συνωστισμό», δηλαδή «enhanced interrogation» (ενισχυμένη ανάκριση!) – αναδομείται.
Η λέξη perverted (ανώμαλος) αποδίδεται ως sexually dysfunctional (σεξουαλικά δυσλειτουργικός) – αναδομείται.
Η λέξη ugly (άσχημος) αποδίδεται με το cosmetically different (κοσμητικά διαφορετικός).
Ο όρος Χριστουγεννιάτικο δέντρο, Christmas Tree, αποδίδεται με τον όρο holiday tree, (δέντρο των εορτών, για να μην προσβληθούν, δήθεν, οι μουσουλμάνοι πολίτες...).
Μερικές φορές, άθελά τους, οι διάνοιες του Πολιτικά Ορθού – αν και φανατικοί σχολαστικιστές χωρίς χιούμορ - παράγουν χιουμοριστικά αριστουργήματα, όπως στην περίπτωση της λέξης dwarf (νάνος), που αποδίδεται με vertically challenged, δηλαδή άτομα που δέχθηκαν «κάθετη … πρόκληση!»
Ο όρος «πασχαλινά αυγά» αποδίδεται (προκειμένου να περιορισθούν οι θρησκευτικοί συνειρμοί) με το ανεκδιήγητο «spring spheres», ήτοι ανοιξιάτικες σφαίρες!
Διδακτική είναι η διαδρομή της λέξης lame (κουτσός), στο πολιτικά ορθό «disabled», που στη συνέχεια έγινε «physically challenged» (σωματική πρόκληση) και κατέληξε, μετά από τις προηγούμενες αναθεωρήσεις, στο «differently abled» (με διαφορετικές ικανότητες), έναν όρο με παροιμιώδη ασάφεια (ή τραγικότητα...).Των παραδειγμάτων γλωσσικών δημιουργημάτων της Πολιτικής Ορθότητας ουκ έστι τέλος. Λέξεις οι οποίες με (αρχικά ουδέτερο) αντικειμενικό τρόπο περιγράφουν μια πραγματική κατάσταση, θεωρούνται δυσφημισμός και αντικαθίστανται μ’έναν ευφημισμό, ο οποίος θολώνει απελπιστικά το νοηματικό τους περιεχόμενο, με άλλα λόγια, τη σχέση τους με αυτό που ορίζουν, του σημαίνοντος με το σημαινόμενο.
Επειδή, όμως, η πραγματικότητα δεν... αλλάζει όπως οι λέξεις, ο νεότευκτος ευφημισμός, μπορεί εν καιρώ να χρησιμοποιηθεί και αυτός με αρνητικό πρόσημο, όπως επιβάλλει η πραγματικότητα, οπότε απαιτείται η κατασκευή ενός νέου -ακόμα «άφθαρτου»- ευφημισμού, που απομακρύνεται ακόμα περισσότερο από την πραγματικότητα, δηλαδή το σημαινόμενο!
Η πορεία αυτή, ωστόσο, αντιστρέφεται στην περίπτωση λέξεων τις οποίες η Πολιτική Ορθότητα θεωρεί ευφημισμούς και οι οποίες αντικαθίστανται με δυσφημισμούς. Όπως δε είδαμε στην περίπτωση της απόδοσης της λέξης «βασανιστήρια» με τον όρο «ενισχυμένη ανάκριση», η Πολιτική Ορθότητα δεν εξυπηρετεί μόνο ομάδες που παλεύουν για «ίσα δικαιώματα», αλλά και γκάγκστερς, ειδικές δυνάμεις και στρατιωτικές επεμβάσεις...
Για το τελευταίο παράδειγμα είναι ο όρος «preemptive strike» (χτύπημα αποτρεπτικό), προκειμένου να καλυφθεί το πραγματικό «unprovoked attack» (απρόκλητη επίθεση)!
Κλασικά παραδείγματα ψευδούς επαναπροσδιορισμού των εννοιών, έδωσε και εδώ ο αθάνατος Orwell, με τα περίφημα στο βιβλίο «1984»: War is Peace (ο Πόλεμος είναι Ειρήνη), Freedom is Slavery (η ελευθερία είναι σκλαβιά) και Ignorance is strength (η άγνοια είναι δύναμη).
Η πιο διακεκριμένη περίπτωση όμως μετατόπισης εννοιών είναι αυτή που συνδέεται με την εισαγωγή του όρου «ρατσισμός» στην πολιτική συζήτηση εντός της Δυτικής επικράτειας. Ρατσισμός και αντιρατσισμός αντικατέστησαν μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και την έλευση της παγκοσμιοποίησης το παλαιότερο δίπολο, κουμμουνισμός και αντικομμουνισμός.
Κατεξοχήν ρατσιστές θεωρούνται όσοι αντιτίθενται στην μαζική μετανάστευση εγχρώμων στις χώρες της Δύσεως και στην μόνιμη εγκατάστασή τους σε αυτές, η οποία εντούτοις είναι αναγκαία προκειμένου να εγκαθιδρυθεί «πολυπολιτισμός» στα εθνικά κράτη.
Ιστορικά, η θεωρία του ρατσισμού επικαλείται βιολογικές και πολιτισμικές παραμέτρους για να αποδείξει την ανωτερότητα της λευκής φυλής απέναντι στις λοιπές φυλές. Παρά το γεγονός ότι το Γ’ Ράιχ υιοθέτησε τον ρατσισμό ως επίσημη ιδεολογία του κράτους, δεν δημιούργησε τον ρατσισμό, εφόσον αυτός προϋπήρχε ως θεωρία (Gobineau) και πρακτική (π.χ. στα πλαίσια της αποικιοκρατίας) ήδη από τον 19ο αιώνα.
Πέραν αυτού, συζητήσιμη είναι η ύπαρξη ρατσισμού και εκτός Δύσεως, π.χ. των Ιαπώνων κατά των λευκών ή των Σημιτών Εβραίων κατά λευκών και μαύρων ή των Σημιτών Αράβων δουλεμπόρων, πάλι κατά των μαύρων. (Ειρήσθω, εν παρόδω, στους αρχαίους Έλληνες η διάκριση Ελλήνων-Βαρβάρων δεν εγένετο με φυλετικό κριτήριο, όπως διαφαίνεται από πολλές αναφορές, π.χ. όταν Έλληνες συγγραφείς θεωρούσαν τους μαύρους Αιθίοπες ως την «ομορφότερη φυλή ανθρώπων στον κόσμο».)
[Δημοσιεύθηκε στο Τρίτο Μάτι τ. 221, Ιούνιος 2014]
partizangr
Συνεχίζεται...
