Το spread πετάει, πετάει και πίσω δεν κοιτάει!

Αμόκ ή ακράτεια δανεισμού έχει πιάσει την κυβέρνηση, η οποία μετά τη μεγάαλη "επιτυχία" της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες, 25/3/2010, έχει αποδυθεί σ’ έναν αγώνα δρόμου για να μας αποδείξει ότι το κατόρθωμά της ήταν μια τρύπα στο νερό. «Η Αθήνα αναμένεται να εκδώσει και νέο ομόλογο, αυτή τη φορά σε δολάρια, ενώ έχει ξεσπάσει αντιπαράθεση μεταξύ του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Ε.Ε. για το ποιος θα έχει το πάνω χέρι, σε περίπτωση που η Ελλάδα ζητήσει την ενεργοποίηση του μηχανισμού στήριξης.» (πηγή) Στο άθλημα του πανάκριβου δανεισμού η κυβέρνηση φιλοδοξεί να πάρει πολλά μετάλλια. Βέβαια για όοολα φταίει εκείνος ο παλιοΚαραμανλής...

Το μόνο πράγμα για το οποίο δεν έχω πια καμία αμφιβολία είναι ότι ο Γιώργος Παπανδρέου και το οικονομικό του επιτελείο μας οδηγούν σε επικίνδυνες περιπέτειες…

Είναι γεγονός ότι τα καταστροφικά για την ελληνική οικονομία spreads των ομολόγων ομολογούν την αποτυχία της κυβέρνησης να πείσει τις αγορές για την αξιοπιστία της. Κατά τ’ άλλα υπάρχουν κονδυλοφόροι που λιβανίζουν προκλητικά τον Πρωθυπουργό για την ανεπάρκειά του, όπως έγραφα εδώ. Μπήκαμε ήδη στον έβδομο μήνα από τη διενέργεια των εκλογών και η κυβέρνηση-οπερέττα ακόμη δεν έχει ψηφίζει το πολυδιαφημισμένο και πολλά υποσχόμενο φορολογικό σχέδιο.

Κι ενώ ο Γιώργος Παπανδρέου πέρυσι τέτοιο καιρό βροντοφωνούσε ότι είχε έτοιμο το σχέδιο εξόδου της χώρας από την κρίση, και απαιτούσε άμεσες εκλογές για να μας "σώσει", ακόμη ψάχνεται η κυβέρνησή του για το πώς θα μας φορολογήσει. Ράβει γουνάκια, ξηλώνει, μπαλώνει, ορμάει και υπαναχωρεί, και έχει γίνει ρεζίλι διεθνώς, ενώ οι Έλληνες γονατίζουν κάθε μέρα και περισσότερο από τα πρόσθετα χρέη που συσσωρεύουν στο ελληνικό κράτος τα υψηλά επιτόκια δανεισμού.

«Προβληματισμό προκαλεί η άνοδος των spreads, στις 345 μονάδες βάσης. Άνω των 400 μονάδων διαμορφώνονται τα spreads σε 2ετές και 3ετές ομόλογο, ενώ για τον 5ετή τίτλο ενισχύεται στις 370 μβ και για τον 7ετή στις 354 μβ.» (πηγή)

Εκτός της προφανούς ανικανότητας της κυβέρνησης-οπερέτας, φοβάμαι ότι ίσως υπάρχουν και εγκληματικές σκοπιμότητες στις διαδικασίες ακριβού δανεισμού, αν και βεβαίως αυτό δεν μπορεί κανείς να αποδείξει. Όμως τι κάνει νιάου-νιάου στα κεραμίδια; Δείτε εδώ. Το κωμικοτραγικό είναι ότι μέσα στους τοκογλύφους που μας δανείζουν είναι και δικές μας, ελληνικές τράπεζες! Στο προηγούμενο γιουρούσι είχαν λάβει μέρος η Εθνική Τράπεζα και η Τράπεζα Πειραιώς, όπως έγραφα εδώ. Τούτη τη φορά στο φαγοπότι των τοκογλύφων συμμετείχαν η ALPHA BANK και η Εμπορική! Δείτε εδώ. Δανείζονται περίπου με 1% από την ΕΚΤ και στη συνέχεια δανείζουν το ελληνικό κράτος με επιτόκιο γύρω στο 6%! Θυμάμαι τα λόγια ενός ενενηντάχρονου που κάθε φορά που τον βλέπω μου λέει: «Η Ελλάδα γεννάει 80% προδότες και 20% πατριώτες.» Έχει άδικο;

Κάθε αποφράδα μέρα που περνάει,
Το άτιμο το spread πετάει-πετάει!
Κι ο Πέτρος Χριστοδούλου το κοιτάει,
Κι ούτε «γιατί» τολμάει να ρωτάει!

Στις αγορές έχει ανοίξει η όρεξη,

Και στο κοψίδι έπεσαν με βουλιμία,
Και απροκάλυπτα τώρα που βρήκανε παπά,
προετοιμάζουν της Ελλάδας την κηδεία...

Τα spreads, μας λεν, θα πέσουνε,
Μετά τη δανειοδότηση για φέτος,
Όταν θα έχουν φάει όλοι τους καλά,
Κι οι αρπαχτές θ’ αναβληθούν για νέο έτος.

Στο μεταξύ οι Έλληνες προσεύχονται,
Τον άρτο τους τον επιούσιο να έχουν,
Άλλο ένα μήνα όπως–όπως για να βγάλουνε,
Και να μην παρατρώνε τώρα πια προσέχουν!

Οι διεθνείς τοκογλύφοι σε ρόλο "παιδαγωγού"!

Μόνο αν στον κεντρικό πυρήνα των συμβούλων του Πρωθυπουργού και του οικονομικού του επιτελείου βρίσκονται παράγοντες των κερδοσκοπικών διεθνών ομίλων μπορεί να εξηγηθεί ο προχθεσινός εσπευσμένος δανεισμός με το τοκογλυφικό επιτόκιο του 6,3%, παρόλο που είχαν ανακοινωθεί τα σκληρά μέτρα. Στο θέμα αυτό αναφέρθηκα εκτενέστερα στο προηγούμενο άρθρο μου, όπου προσπάθησα δια της εις άτοπον απαγωγής να φωτογραφίσω το ατόπημα.

Είχα, λοιπόν, την περιέργεια, να μάθω κάτι για τους δανειστές-κερδοσκόπους-τοκογλύφους στους οποίους η κυβέρνησή μας έχει προσδώσει "παιδαγωγικό" χαρακτήρα. Ότι τάχα εκείνοι που έχουν συγκεντρώσει το χρήμα στα χέρια τους "νουθετούν" τους άτακτους λαούς με σκληρά μέτρα ώστε να μειωθεί το χρέος τους και αύριο-μεθαύριο οι ίδιοι (τοκογλύφοι) να μη βρίσκουν θύματα-κορόιδα σαν την Ελλάδα για να "επενδύουν" με υψηλά επιτόκια, κοινώς να κερδοσκοπούν! Δηλαδή μας "νουθετούν" και το καλό μας και το κακό τους! Καταλάβατε;

Αν όμως υπήρχαν έστω και ελάχιστοι αφελείς που είχαν πιστέψει το παραμύθι αυτό, προχτές που έπεσαν οι μάσκες των τοκογλύφων ελπίζω να ξύπνησαν κι αυτοί. Μάλιστα οι τοκογλύφοι μας πρόσφεραν πάνω από 15 δις, δηλαδή τριπλάσιο ποσό, αφού το επιτόκιο ήταν τόσο ελκυστικό! Κι αν η σύναψη του δανείου δεν είχε γίνει με συνοπτικές διαδικασίες, θα είχαμε συρροή γερακιών από κάθε σημείο του πλανήτη για να μας προσφέρουν βοήθεια, αν και υποψιάζομαι ότι κάποιοι άνωθεν τους συντονίζουν για να μην υπάρχει συνωστισμός.

Ποιοι είναι, λοιπόν, αυτοί οι εκμεταλλευτές ή "ευεργέτες" που μας δάνεισαν με υψηλά επιτόκια; Είναι γνωστοί χρηματοπιστωτικοί όμιλοι που θησαυρίζουν ακόμη και από χρεοκοπημένες χώρες, και μάλιστα ποντάρουν στην πτώχευσή τους εκ των προτέρων!

Όπως διάβασα εδώ, «Σε ξένους επενδυτές κατέληξε το 77% του 10ετούς ελληνικού κοινοπρακτικού ομολόγου, ύψους 5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Όπως ανακοίνωσαν οι ανάδοχοι HSBC, Nomura, Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς και Barclays Capital, "η συναλλαγή είχε σημαντική στήριξη από εγχώριους επενδυτές, αλλά αποφασίστηκε να περιοριστεί κάτω από το 25% μετά την κατανομή”.»

Όπως βλέπετε, πάλι οι ξένοι είχαν τη μερίδα του λέοντος στην τοκογλυφία! Σιγά μήπως δεν είχαν οι ελληνικές τράπεζες 5 δις να δανείσουν το κράτος! Δεν τις άφησαν όμως. Δεν είμαστε ελεύθεροι να ταχτοποιήσουμε τα του οίκου μας με τον τρόπο που εμείς κρίνουμε. Υπάρχει μια ορατή πια διεθνής οικονομική χούντα που καθορίζει τις τύχες μας, όπως και τις τύχες των άλλων λαών. Κι εμείς, μοιραίοι κι άβουλοι, έχουμε σκύψει το κεφάλι και λέμε ευχαριστώ στο μαστίγωμα.

Ποια είναι όμως η HSBC; Είναι ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς που ξεκίνησε το ταξίδι της τοκογλυφίας το 1865, με το πρώτο κατάστημα στο Χονγκ Κονγκ . Το δεύτερο κατάστημα, ένα μήνα αργότερα έγινε στη Σαγκάη. Ιδρυτής του ο Thomas Sutherland. Το πλήρες όνομα του οργανισμού είναι "Hong Kong & Shanghai Banking Corporation" – HSBC. Στην Ελλάδα η HSBC έχει 16 καταστήματα σε Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη.

Πάμε τώρα στο δεύτερο "σωτήρα" μας, τη NOMURA. Είναι ένας κολοσσιαίος χρηματοπιστωτικός οίκος, γνωστός και μη εξαιρετέος από τις συχνές υποβαθμίσεις των ελληνικών τραπεζών και την πρόσφατη μείωση των τιμών-στόχων των μετοχών τους. (Δείτε εδώ). Η Nomura στο τέλος του 2008 απόκτησε μέρος από τις δραστηριότητες της Lehman Brothers στην Άπω Ανατολή, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. (Δείτε εδώ).

Παρεμπιπτόντως να θυμηθούμε και για την κατάρρευση (Σεπτ. 2008) της Lehman Brothers, τέταρτης σε μέγεθος τράπεζας επενδύσεων των ΗΠΑ, και τον πρωταγωνιστικό ρόλο που έπαιξε στην κρίση του Αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος που επεκτάθηκε και στην Ευρώπη.

Τρίτος "σωτήρας" μας ήταν η Barclays Capital, η τράπεζα επενδύσεων της Βρετανικής Barclays Bank PLC. Θυμηθείτε ότι ο Βρετανικός Τύπος πρωταγωνίστησε σε μοχθηρή καταστροφολογία για την οικονομική χρεοκοπία της Ελλάδας.

Τέταρτος και πέμπτος "σωτήρας" μας ήταν οι δικές μας τράπεζες Εθνική και Πειραιώς, που άρπαξαν κι αυτές μεζέ από το αχνιστό κοψίδι της τοκογλυφίας, δηλαδή το 25%. Και ζήσαν οι τοκογλύφοι καλά κι εμείς χειρότερα, χάρη στο μεγάλο ηγέτη και "σωτήρα" μας, Γιώργο Παπανδρέου, και τον τσάρο της χτικιάρας οικονομίας μας, Γιώργο Παπακωνσταντίνου. Ποιος θα μας τόλεγε, σύντροφοι, ότι θα το βρίσκαμε από Γιώργηδες και "σοσιαλιστές"; Ας όψεται ο χοντρός (κοιμωμένη του Χαλεπά) που μας έριξε στη στοργική αγκαλιά τους.

Πάμε τώρα σ’ ένα απόσπασμα από τη χθεσινή ομιλία του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξη Τσίπρα, στη Βουλή, που μας δίνει χρήσιμες πληροφορίες για το πόσο χρεωμένα είναι άλλα ευυπόληπτα κράτη, ώστε να μη νιώθουμε πρωταγωνιστές της πτώχευσης και διεκδικούμε αναξίως μετάλλια βλακείας, τουλάχιστον για τη συγκεκριμένη επίδοση.

«Μας μιλήσατε για χρεοκοπία πριν καν μας μιλήσουν οι διεθνείς κερδοσκοπικοί οίκοι, οι οίκοι της τοκογλυφίας και της "λαμογιάς", που αξιολογούν τη δυνατότητα δανεισμού της χώρας. Πριν καν μιλήσουν τα διεθνή παπαγαλάκια για τη χρεοκοπία της Ελλάδας, πρώτοι εσείς μιλήσατε.

Γιατί, κύριοι της Κυβέρνησης, να χρεοκοπήσει η Ελλάδα; Γιατί λέτε ότι έχει υψηλό έλλειμμα. Είναι η μόνη χώρα με υψηλό έλλειμμα; Η Βρετανία, η Γαλλία, η Ισπανία, γιατί αυτές δεν κινδυνεύουν με χρεοκοπία; Γιατί λέτε ότι ταυτόχρονα έχουμε και υψηλό δημόσιο χρέος, που έχει φθάσει ή θα φθάσει το 2010 στο 125% του Α.Ε.Π.

Τότε γιατί, κύριοι της Κυβέρνησης, δέκα χρόνια τώρα δεν χρεοκόπησαν και άλλες χώρες, που είχαν υψηλό έλλειμμα και υψηλό χρέος; Γιατί δεν χρεοκόπησε η Ιαπωνία, που έχει και υψηλό έλλειμμα και χρέος που έχει εκτοξευτεί στο 197% του Α.Ε.Π. της; Γιατί δεν κινδυνεύουν με χρεοκοπία μία σειρά από χώρες, που έχουν συνολικό χρέος, δημόσιο και ιδιωτικό, πολύ μεγαλύτερο από το δικό μας;

Το δικό μας είναι κοντά στο μέσο ευρωπαϊκό όρο της ευρωζώνη, 175% του Α.Ε.Π. περίπου. Γιατί δεν χρεοκοπεί η Ολλανδία με συνολικό χρέος 234%, η Ιρλανδία με 222%, το Βέλγιο με 219%, η Ισπανία με 207%, η Πορτογαλία με 197%, η Ιταλία με 194% και θα χρεοκοπήσουμε εμείς με 175% συνολικό χρέος;

Έξι χώρες της ευρωζώνης - τουλάχιστον - με επικεφαλής την Ολλανδία και το Βέλγιο έχουν συνολικό χρέος, δημόσιο και ιδιωτικό, μεγαλύτερο από αυτό της Ελλάδας. Γιατί δεν κινδυνεύουν αυτοί με χρεοκοπία; Δέκα ολόκληρα χρόνια η Ιαπωνία έχει δημόσιο χρέος τρομερά μεγαλύτερο, γιατί δεν κινδυνεύει;

Ο κατά κεφαλήν εξωτερικός δανεισμός μιας σειράς χωρών της ευρωζώνης είναι πολλαπλάσιος από το δικό μας και της Ιρλανδίας είναι σχεδόν οκταπλάσιος. Γιατί δεν χρεοκοπούν;»

Δυστυχώς ο Αλέξης Τσίπρας δεν πήρε απάντηση στα εύλογα ερωτήματά του, που είναι και ερωτήματα του Έλληνα πολίτη που άκουσε την αγόρευσή του. Ο Υπουργός Οικονομικών κ. Γιώργος Παπακωνσταντίνου αρκέστηκε στον εξής αφορισμό:

«Ο ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ. δεν αντιλαμβάνεται πού βρίσκεται η χώρα. Δεν θέλει να το καταλάβει, δεν μπορεί να το καταλάβει; Είναι προφανές ότι - μιλώντας για την Ιαπωνία και για την Αγγλία, για ένα κόμμα που θέλει να μιλάει και για την μαρξιστική του καταγωγή - ούτε καν "Το Κεφάλαιο" δεν έχουν διαβάσει μέχρι το τέλος, για να καταλάβουν γιατί κάποιες χώρες χρεοκοπούν και κάποιες άλλες όχι.»

Λοιπόν, παίδες, άντε να διαβάσουμε «Το Κεφάλαιο» του Μαρξ, όσοι δεν το έχετε διαβάσει και όσοι βέβαια το αντέξετε. Κάτι θα ήξερε ο “μεγαλοφυής” αυτός πολιτικός οικονομολόγος, αφού με βάση το ευαγγέλιό του χρεοκόπησαν όλες οι χώρες του πρώην (ψευτο)Υπαρκτού Σοσιαλισμού.

Τι συμβαίνει λοιπόν; Γιατί ξαφνικά μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας από το Γιώργο Παπανδρέου έχουν αφηνιάσει οι διεθνείς τρομοκράτες-τοκογλύφοι εναντίον της Ελλάδας; Πού το πάνε; Τι θέλουν από μας; Τι παιχνίδια παίζονται εις βάρος μας; Μήπως έχουμε να κάνουμε με την τελευταία φάση της υλοποίησης ενός παγκόσμιου σκοτεινού σχεδίου, και η Ελλάδα επελέγη ως πειραματόζωο για να καταγραφούν οι αντιδράσεις, μια και μας θεωρούν ατίθασο λαό; Μήπως τους άνοιξε η όρεξη με τις εξομολογήσεις των Παπανδρέου και Παπακωνσταντίνου στο εξωτερικό περί χρεοκοπίας της Ελλάδας;

Εάν αρχίσω να καταθέτω κάποιες υποψίες (sneaky suspicions) θα θεωρηθώ φαντασιόπληκτη και τρομοσεναριογράφος, αφού δε θα μπορώ να τις τεκμηριώσω. Ένα σας λέω μόνο: τα αόρατα είναι πολύ πιο φοβερά από τα ορατά. Γι’ αυτό αφήνω στον αναγνώστη να σκεφτεί τι σημαίνουν όλα τούτα που βιώνουμε τους τελευταίους μήνες, και που, δυστυχώς, δεν είναι τίποτα μπροστά σ’ εκείνα που έρχονται…

Εύχομαι, όμως, να διαψευστώ και να ξημερώσει μια καλύτερη μέρα για τους Έλληνες και την Ελλάδα.

Μια φορά κι έναν καιρό οι βδέλλες…

Πριν από πολλά χρόνια, δε θυμάμαι πότε ακριβώς, ήρθε στα χέρια μου ένα βιβλιαράκι κιτρινισμένο και κατασυκοφαντημένο, διότι ήταν, λέει, πλαστογράφημα γεμάτο μίσος. Από περιέργεια το άνοιξα, αδιαφορώντας για το ποιοι ήταν οι συγγραφείς του, και εκεί μέσα βρήκα μεγάλες αλήθειες που επαληθεύονται περίτρανα από την εφιαλτική καθημερινότητα. “Αυτοί οι άνθρωποι πρέπει να ήταν σοφοί”, σκέφτηκα, κι έπεσα με τα μούτρα να το διαβάσω μονορούφι.

Άσχετα με τους στόχους των γνωστών ή άγνωστων συγγραφέων με τους οποίους διαφωνώ ριζικά, ανακάλυψα ότι η συλλογιστική τους συμφωνούσε με το στοιχειώδη κοινό νου που νομίζω ότι κι εγώ διαθέτω. Έτσι λοιπόν, παιδιά, λόγω των χαλεπών και σκανδαλωδών καιρών που ζούμε, κι επειδή η Ελλάδα γηράσκει αεί δανειζόμενη και μη διδασκόμενη, είπα να παραθέσω μερικά επίκαιρα αποσπάσματα από το παρεξηγημένο και περιφρονημένο αυτό βιβλιαράκι. Υποθέτω ότι το κείμενο δε χάνει την αξία του επειδή δεν γνωρίζουμε το συγγραφέα, πολύ περισσότερο όταν στην ηλεκτρονική εποχή μας το ανωνύμως blogging θεωρείται “κατάκτηση” και δημοκρατικό δικαίωμα. Έτσι δε λένε; Ο νοών νοείτω, ο δε μη νοών εσαεί κοιμηθήτω…

«Παν δάνειον αποδεικνύει την αδυναμίαν του Κράτους και την μη κατανόησιν των δικαιωμάτων αυτού. Τα δάνεια επικρέμανται ως η σπάθη του Δαμοκλέους επί της κεφαλής των κυβερνώντων, οίτινες αντί να λαμβάνωσιν ό,τι αναγκαιοί αυτοίς δια προσκαίρου φορολογίας παρά των υπηκόων των, έρχονται με τεταμένας τας χείρας να ζητώσιν ελεημοσύνην παρά των τραπεζιτών μας. Τα εξωτερικά δάνεια είναι βδέλλαι τας οποίας εις ουδεμίαν περίπτωσιν είναι δυνατόν ν’ αποσπάση τις από του σώματος του Κράτους, εάν δεν αποσπασθώσι μόναι των, ή δεν τας απορρίψει αυτό τούτο το Κράτος ριζικώς. Τα χριστιανικά όμως Κράτη δεν τας αποσπώσιν, αλλ’ εξακολουθούσι να επιθέτωσι νέας τοιαύτας εις το σώμα των, ούτως ώστε αμετακλήτως θα καταστραφώσιν εξ αιτίας της εκουσίας τούτης αφαιμάξεως.»

"Προφητεία", ε; Στ' αλήθεια δεν κοντεύουμε να καταστραφούμε από τα εξωτερικά χρέη;

«Πραγματικώς τι άλλο παριστά το δάνειον και ιδίως το εξωτερικόν; Το δάνειον είναι η έκδοσις κυβερνητικών τραπεζογραμματίων υπεχόντων υποχρέωσιν ωρισμένου τινός τόκου αναλόγου προς το ποσόν του δανεισθέντος κεφαλαίου. Εάν το δάνειον έχη τόκον 5%, εντός 20 ετών το κράτος έχει πληρώσει άνευ ουδεμιάς ωφελείας τόκον ίσον προς το δάνειον, εντός 40 ετών διπλάσιον, εντός 60 ετών τριπλάσιον ποσόν και το χρέος παραμένει πάντοτε χρέος ανεξόφλητον!
Βλέπομεν εκ τούτου ότι υπό το πρόσχημα ατομικής φορολογίας το Κράτος αφαιρεί και τον τελευταίον οβολόν των πτωχών φορολογουμένων δια να εξοφλήση τους πλούσιους ξένους, παρ’ ων εδανείσθη, αντί να συλλέξη τα πλούτη του δια τας ανάγκας του χωρίς να πληρώνη τόκους.

Εφ’ όσον τα δάνεια παρέμενον εσωτερικά οι Χριστιανοί δεν έκαμνον άλλο από του να μεταθέτωσι το χρήμα εκ του θυλακίου του πτωχού εις τα θυλάκια του πλουσίου. Όταν όμως εξηγοράσαμεν τα πρόσωπα άτινα εχρειάζοντο δια να μεταφέρωμεν τα δάνεια επί εξωτερικού εδάφους, όλα τα πλούτη των Κρατών διωχετεύθησαν εις τα ταμεία μας και όλοι οι Χριστιανοί ήρχισαν να καταβάλλωσιν εις ημάς φόρον υποτελείας. (…)

Το κράτος ουδέν κέρδος επιτυγχάνει από το χρήμα όπερ εδανείσθη εφ’ όσον δανείζεται δια να εξοδεύση και ουχί δια να κάμη επιχειρήσεις.»

Αυτά τα ολίγα προς σκέψη και περίσκεψη. Παρέθεσα το κείμενο ακριβώς στη γλώσσα που ήταν γραμμένο (καθαρεύουσα), με παράλειψη του πολυτονικού. Ελπίζω να είναι κατανοητό από τους νεαρούς αναγνώστες.

Ο πρόλογος του βιβλίου φέρει την ημερομηνία 1932. Το όνομα του εκδότη δεν αναγράφεται. Πιστεύω, όμως, ότι κυκλοφορούν και νεότερες εκδόσεις, ενώ αποσπάσματα εντόπισα και στο Διαδίκτυο.

Το άρθρο αυτό το έγραψα για αυτογνωσία και αυτοκριτική κι όχι για να υποκινήσω μισαλλοδοξία και ρατσισμό. Άλλωστε, για ό,τι μας συμβαίνει, ως άτομα και ως λαοί, πρωταρχικά υπεύθυνοι είμαστε εμείς οι ίδιοι που επιτρέπουμε να μας συμβεί. Εκτός, βέβαια, κι αν έχουμε το ακαταλόγιστο…